Historia Kossakówki
Podmiejska willa, wybudowana w 1851 roku według planów architekta Jana Bogumiła Trennera dla Wincentego Kołodziejskiego, nazwana została „Wygodą”, od nazwy jurydyki, na której terenie została zbudowana. W roku 1869 została wynajęta od jej ówczesnej właścicielki Marii z Kędrzyckich Zaleskiej przez Zofię i Juliusza Kossaków, którzy jesienią tego roku przenieśli się wraz z dziećmi z Warszawy do Krakowa. Dwa lata później, w 1871 roku, Kossakowie zakupili willę wraz z otaczającym ją ogrodem, sadem oraz oficyną, którą następnie nazwano „Domkiem Babci”, a następnie „Jerzówką”, odkąd zamieszkał w niej Jerzy Kossak z rodziną. Na terenie posiadłości położonej przy placu Latarnia (przemianowanym na plac Juliusza Kossaka po śmierci artysty w 1899 roku) wybudowano również pracownię malarską, rozbudowywane przez kolejne lata miejsce pracy trzech pokoleń malarzy.
Willa, którą zaczęto wkrótce nazywać Kossakówką, pozostająca od końca lat 60. XIX wieku w rękach rodziny, wychowała kilka twórczych pokoleń Kossaków. Nieczęsto się zdarza, że w jednej rodzinie, mieszkającej nieprzerwanie pod jednym dachem, przejawiało się tak wiele różnorodnych talentów. Kossakówkę zamieszkiwali tak zasłużeni dla polskiej kultury twórcy, jak Juliusz Kossak, Wojciech Kossak, Jerzy Kossak, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Magdalena Samozwaniec, Maria Woźniakowska, Gloria Kossak oraz Simona Kossak, bywali tutaj również inni członkowie tego niezwykłego rodu: Zofia Kossak-Szczucka, Karol Kossak czy Jadwiga Witkacowa. Dom Kossaków tworzyły też niezwykłe kobiety, o których Wojciech Kossak napisał z czułością, że „potrafiły być żonami artystów”, organizując dla nich bezpieczną, domową przystań. Dzięki swoim mieszkańcom Kossakówka stała się niejako przystanią talentów w rozlicznych dziedzinach życia: w malarstwie, poezji, literaturze zarówno poważnej, jak i satyrycznej, a wreszcie w dziedzinach nauki oraz współczesnego spojrzenia na towarzyszącą nam naturę. Jako dom otwarty Kossakówka stała się inspiracją dla działań nie tylko swoich mieszkańców, ale również wielu swoich gości.
Odkąd Kossakowie zamieszkali w willi, Kossakówka stała się jednym z najbardziej popularnych miejsc spotkań inteligencji i środowisk artystycznych ówczesnego Krakowa. Jako salon miejski siedziba rodowa Kossaków przez prawie osiemdziesiąt lat była jednym z centrów życia artystycznego w czasach, kiedy willę zamieszkiwały kolejne pokolenia przedstawicieli rodziny Kossaków. Kossakówka była domem otwartym, który zapraszał w swoje progi i gościł wiele znakomitości. Bywalcami salonu w Kossakówce byli m.in. Wincenty Pol, Adam Asnyk, Henryk Sienkiewicz, Henryk Rodakowski, Ludwik Boller, Witkacy, Jacek Malczewski, Adam Chmielowski, Stanisław Tondos, Józef Chełmoński, Tadeusz Ajdukiewicz, Zofia Stryjeńska, Feliks Manggha Jasieński czy Helena Modrzejewska. Kossakówka łączyła w sobie tradycje ziemiańskie, które zespoliły się z artystycznym stylem życia i atmosferą bohemy.
Po II wojnie światowej, kiedy w nowej rzeczywistości Kossaków chciano skazać na zapomnienie, bezpieczna przystań artystów zaczęła zanikać. Zburzono pracownię, aby poszerzyć Aleje Trzech Wieszczów, na terenie sadu wybudowano bloki mieszkalne, a dwóm willom groziło wyburzenie. Dzięki działaniom rodziny udało się w 1960 roku Kossakówkę wraz z Jerzówką i ogrodem wpisać na listę zabytków i uchronić przed zagładą. Jednak nawet próba stworzenia w tym miejscu na nowo salonu artystycznego, której w 1971 roku podjęła się córka Jerzego – Gloria Kossak, nie zdołała przywrócić dawnej atmosfery Kossakówki. Ostatecznie spadkobiercy zdecydowali o podziale posiadłości na dwie części. A w roku 2019 willa Kossakówka wraz z ogrodem została zakupiona przez Gminę Miejską Kraków i przekazana Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, które podjęło się generalnego remontu i adaptacji budynku na cele muzealne. Kompleksowa rewitalizacja willi i ogrodu zakończyła się w 2026 roku. Natomiast w roku 2025 o stworzenie w tym miejscu ekspozycji prezentującej niezwykły ród Kossaków zostało poproszone Muzeum Krakowa, które planuje otwarcie w Kossakówce nowego oddziału wraz z wystawą stałą „Dom Kossaków” na koniec 2027 roku.
Willa, którą zaczęto wkrótce nazywać Kossakówką, pozostająca od końca lat 60. XIX wieku w rękach rodziny, wychowała kilka twórczych pokoleń Kossaków. Nieczęsto się zdarza, że w jednej rodzinie, mieszkającej nieprzerwanie pod jednym dachem, przejawiało się tak wiele różnorodnych talentów. Kossakówkę zamieszkiwali tak zasłużeni dla polskiej kultury twórcy, jak Juliusz Kossak, Wojciech Kossak, Jerzy Kossak, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Magdalena Samozwaniec, Maria Woźniakowska, Gloria Kossak oraz Simona Kossak, bywali tutaj również inni członkowie tego niezwykłego rodu: Zofia Kossak-Szczucka, Karol Kossak czy Jadwiga Witkacowa. Dom Kossaków tworzyły też niezwykłe kobiety, o których Wojciech Kossak napisał z czułością, że „potrafiły być żonami artystów”, organizując dla nich bezpieczną, domową przystań. Dzięki swoim mieszkańcom Kossakówka stała się niejako przystanią talentów w rozlicznych dziedzinach życia: w malarstwie, poezji, literaturze zarówno poważnej, jak i satyrycznej, a wreszcie w dziedzinach nauki oraz współczesnego spojrzenia na towarzyszącą nam naturę. Jako dom otwarty Kossakówka stała się inspiracją dla działań nie tylko swoich mieszkańców, ale również wielu swoich gości.
Odkąd Kossakowie zamieszkali w willi, Kossakówka stała się jednym z najbardziej popularnych miejsc spotkań inteligencji i środowisk artystycznych ówczesnego Krakowa. Jako salon miejski siedziba rodowa Kossaków przez prawie osiemdziesiąt lat była jednym z centrów życia artystycznego w czasach, kiedy willę zamieszkiwały kolejne pokolenia przedstawicieli rodziny Kossaków. Kossakówka była domem otwartym, który zapraszał w swoje progi i gościł wiele znakomitości. Bywalcami salonu w Kossakówce byli m.in. Wincenty Pol, Adam Asnyk, Henryk Sienkiewicz, Henryk Rodakowski, Ludwik Boller, Witkacy, Jacek Malczewski, Adam Chmielowski, Stanisław Tondos, Józef Chełmoński, Tadeusz Ajdukiewicz, Zofia Stryjeńska, Feliks Manggha Jasieński czy Helena Modrzejewska. Kossakówka łączyła w sobie tradycje ziemiańskie, które zespoliły się z artystycznym stylem życia i atmosferą bohemy.
Po II wojnie światowej, kiedy w nowej rzeczywistości Kossaków chciano skazać na zapomnienie, bezpieczna przystań artystów zaczęła zanikać. Zburzono pracownię, aby poszerzyć Aleje Trzech Wieszczów, na terenie sadu wybudowano bloki mieszkalne, a dwóm willom groziło wyburzenie. Dzięki działaniom rodziny udało się w 1960 roku Kossakówkę wraz z Jerzówką i ogrodem wpisać na listę zabytków i uchronić przed zagładą. Jednak nawet próba stworzenia w tym miejscu na nowo salonu artystycznego, której w 1971 roku podjęła się córka Jerzego – Gloria Kossak, nie zdołała przywrócić dawnej atmosfery Kossakówki. Ostatecznie spadkobiercy zdecydowali o podziale posiadłości na dwie części. A w roku 2019 willa Kossakówka wraz z ogrodem została zakupiona przez Gminę Miejską Kraków i przekazana Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie MOCAK, które podjęło się generalnego remontu i adaptacji budynku na cele muzealne. Kompleksowa rewitalizacja willi i ogrodu zakończyła się w 2026 roku. Natomiast w roku 2025 o stworzenie w tym miejscu ekspozycji prezentującej niezwykły ród Kossaków zostało poproszone Muzeum Krakowa, które planuje otwarcie w Kossakówce nowego oddziału wraz z wystawą stałą „Dom Kossaków” na koniec 2027 roku.