Akademia Dydaktyczna - program

„Poza ramami. O doświadczeniu i komunikacji sztuki” to cykl spotkań online skierowany do nauczycieli oraz edukatorów zainteresowanych sztuką, historią, architekturą i dziedzictwem kulturowym. Punktem wyjścia projektu jest przekonanie, że kontakt ze sztuką nie musi ograniczać się do przekazywania wiedzy o dziełach, stylach i epokach. Może być również doświadczeniem, sposobem zadawania pytań, odkrywania lokalnego dziedzictwa, budowania relacji z grupą oraz rozwijania własnych metod pracy dydaktycznej. 
„Poza ramami” odnosi się zarówno do sztuki, jak i do sposobów jej nauczania. Ramą może być obraz, obiekt, epoka czy muzealna ekspozycja, ale także utarty sposób patrzenia na dzieło i przekazywania o nim wiedzy. Projekt zachęca do wychodzenia poza te ograniczenia: ku przestrzeni miasta, osobistemu doświadczeniu, emocjom, rozmowie i różnorodnym metodom pracy. 
Akademia Dydaktyczna staje się dzięki temu miejscem spotkania wiedzy i praktyki, historii i współczesności, muzeum i szkoły oraz dzieła sztuki i jego odbiorcy. Jej celem nie jest wyłącznie dostarczenie nauczycielom kolejnej porcji wiedzy, lecz wyposażenie ich w inspiracje i narzędzia, które można wykorzystać w codziennej pracy z uczniami. 
„Poza ramami” to zaproszenie do patrzenia uważniej, zadawania nowych pytań i poszukiwania takich sposobów komunikowania sztuki, które pozwalają również „doświadczać” różnych aspektów sztuki. 
Obecny semestr łączy różne perspektywy i sposoby opowiadania o sztuce – od historii architektury i przemian przestrzeni miasta, przez analizę stylów artystycznych, po wykorzystanie narzędzi arteterapeutycznych w edukacji muzealnej.  
Poszczególne spotkania pokazują, jak łączyć wiedzę historyczną i artystyczną z obserwacją, interpretacją, doświadczeniem oraz aktywnym uczestnictwem. Uczestnicy będą mogli spojrzeć na dobrze znane miejsca i zjawiska z nowych perspektyw – dostrzec socrealistyczną architekturę Krakowa także poza Nową Hutą, odczytać barok poprzez jego teatralność, emocjonalność i bogactwo form, a także poznać możliwości wykorzystania sztuki i ekspozycji muzealnej w działaniach arteterapeutycznych. Również spotkanie poświęcone inspiracji postacią Mistrza Twardowskiego również wpisuje się w ideę „Poza ramami”, który  przekraczał granice między historią i fikcją, nauką i magią, rzeczywistością i wyobraźnią, a jego postać przez wieki inspirowała także artystów i twórców. Spotkanie będzie okazją, by spojrzeć na motyw krakowskiego Fausta obecny w literaturze, malarstwie i innych dziedzinach sztuki, który pozwala odkrywać dziedzictwo kulturowe z nowych perspektyw. 
Spotkania będą nie tylko okazją do poszerzenia wiedzy o sztuce i dziedzictwie, ale także do poznania sposobów prowadzenia rozmowy z uczniami, formułowania pytań, budowania narracji oraz wykorzystywania muzeum i miasta jako przestrzeni uczenia się. Prezentowane przykłady i doświadczenia mogą stanowić inspirację do tworzenia własnych lekcji, spacerów, projektów i działań interdyscyplinarnych. 
Akademia skierowana jest przede wszystkim do nauczycieli przedmiotów artystycznych, historii, historii sztuki, wiedzy o kulturze oraz nauczycieli zainteresowanych edukacją regionalną i dziedzictwem kulturowym, a także do studentów kierunków pedagogicznych, humanistycznych i artystycznych oraz edukatorów.

21 października 2026, godz. 17.00 
Nie tylko Nowa Huta – architektura socrealistyczna w Krakowie 
Prowadzący: Maciej Miezian 
Formularz zapisu: https://muzeumkrakowa.pl/akademia-dydaktyczna 

Gdy mówimy o architekturze socrealistycznej w Krakowie, niemal automatycznie przychodzi nam na myśl Nowa Huta – monumentalny, od podstaw zaprojektowany socjalistyczny zespół. Tymczasem realizacje w duchu socrealizmu pojawiały się także w innych częściach miasta: na Grzegórzkach, w rejonie ulicy Lubicz, a przede wszystkim na Krowodrzy, gdzie powstał charakterystyczny kompleks Akademii Górniczo-Hutniczej. Dzisiejszy wykład ma na celu właśnie poszerzenie tego obrazu – pokazanie, że socrealizm w Krakowie to nie tylko Nowa Huta, lecz także znacznie bogatsza i ciekawsza warstwa powojennej zabudowy. 

18 listopada 2026, godz. 17.00 
Polski Faust, Sarmata czy pierwszy astronauta? – legenda o Mistrzu Twardowskim w kulturze  
Prowadząca: Anna Warzecha 

Choć o Twardowskim słyszał niemal każdy, opowieść o jego wyczynach ewoluowała, a wiele jej wątków pozostaje dziś niemal zupełnie zapomnianych. Pozostało wspomnienie o przebiegłym szlachcicu, który przechytrzył diabła i uciekł na Księżyc. A przecież legenda o krakowskim alchemiku jest wyrazem odwiecznego i uniwersalnego głodu wiedzy, chęci oszukania śmierci i ciągłego przekraczania ludzkich granic. W czasie spotkania przyjrzymy się więc postaci Twardowskiego i roli, jaką odegrał w polskiej kulturze.
 
9 grudnia 2026, godz. 17.00 
B jak barok, czyli w poszukiwaniu perełek architektonicznych Krakowa 
Prowadząca: Anna Magiera 

Jeżeli o baroku usłyszeliście po raz pierwszy, oglądając serial 1670, to dobrze, że trafiliście w końcu do Muzeum Krakowa. Od kilku semestrów, w ramach programu Akademii Dydaktycznej, opowiadamy sobie o architekturze, a teraz przyszedł czas na barok! 
Przez wielu znienawidzony, oskarżany o oszpecanie wnętrz dawnych świątyń, rubaszny, a czasem może nawet śmieszny. Jednak ta kiczowata otoczka kryje w sobie prawdziwą perłę. Bo swoją nazwę – barok – zawdzięcza właśnie perle o nieregularnym kształcie. 
Ta druga, po renesansie, główna epoka doby nowożytnej była czasem wojen, grabieży i reform. Niepokój, który ogarnął ówczesną Europę, znalazł również odzwierciedlenie w sztuce. Zaskoczenie, teatralność i oczarowanie – tymi środkami wyrazu musiała zacząć przemawiać sztuka. W Krakowie styl barokowy odnajdziemy m.in. u św. Anny oraz u śś. Piotra i Pawła. Ale to tylko dwa przykłady – perełek jest w naszym mieście znacznie więcej. Zapraszamy zatem nauczycieli, studentów i wszystkich zainteresowanych na wykład online, podczas którego zanurzymy się w otchłań krakowskiej architektury baroku. 

20 stycznia 2027, godz. 17.00 
W lustrze historii i sztuki – arteterapia w Muzeum Krakowa  
Prowadząca: Katarzyna Kucharska 

Podczas spotkania omówione zostaną podstawy arteterapii ogólnorozwojowej, jej cele oraz metody prowadzenia zajęć w oparciu o ekspozycje muzealne w Muzeum Krakowa. Zaprezentowane zostaną przykładowe scenariusze, które pozwalają zarówno na integrację grupy, jak i na indywidualną pracę z uczestnikami – już od I klasy szkoły podstawowej. Podstawą do rozmowy będą projekty zrealizowane przy okazji wystaw „Siłaczki” w Kamienicy Hipolitów oraz „Dźwiękoczuły Kraków” w Centrum Interpretacji Niematerialnego Dziedzictwa Krakowa. Projekty te bazowały na plastykoterapii, poezjoterapii i bajkoterapii. 

ZAPISY: 
https://muzeumkrakowa.pl/akademia-dydaktyczna  na miesiąc przed spotkaniem uruchamiany jest formularz zapisu

W najbliższych miesiącach będziemy się starali pomóc naszych słuchaczom i słuchaczkom w rozwoju takich kompetencji, jak: umiejętność pracy z dziedzictwem kulturowym jako źródłem wiedzy i doświadczenia, zdobywanie kompetencji interpretacyjnych i narracyjnych w opowiadaniu o architekturze miasta, udostępnimy też inspirujące narzędzia do pracy z trudnym i kontrowersyjnym dziedzictwem (wojna, pamięć, trauma), metody łączenia edukacji formalnej z edukacją muzealną i terenową a także umiejętność projektowania zajęć opartych na doświadczeniu miejsca, obiektu i opowieści. Webinaria będą się też starały zilustrować po raz kolejny jak zasoby miejskie i muzealne mogą stać się cennym wsparciem dla nauczycieli na różnych poziomach nauczania.

Program cyklu obejmuje zagadnienia związane z różnymi rodzajami dziedzictwa kulturowego dotyczącego miasta: symbolicznego, architektonicznego, trudnego wojennego, miejsca. Każdy z tematów stanie się punktem wyjścia do refleksji nad tym, jak miasto i jego zasoby kulturowe wykorzystywać w sposób twórczy i wieloaspektowy.

 Akademia Dydaktyczna to propozycja dla tych, którzy chcą nie tylko przekazywać wiedzę, ale także kształtować wrażliwość, krytyczne myślenie i świadomość kulturową uczniów. To zaproszenie do pracy z miastem jako przestrzenią dialogu, pamięci i interpretacji! Wszystkie spotkania organizowane są na platformie Zoom.

25 marca, godz. 17.00
DZIEDZICTWO SYMBOLICZNE
Plemienne dziedzictwo Słowian - czym jest w XXI wieku i gdzie go szukać w Krakowie?
Prowadząca: Anna Stasiak

Słowiańskie książki, wydarzenia, warsztaty, rękodzieło, muzyka - ich prawdziwy wysyp w ostatnich latach pozwala zastanowić się czy jesteśmy świadkami "mody na słowiańskość"? Po co nam wierzenia słowiańskie w XXI wieku? I czy w ogóle możemy mówić o jakimkolwiek "słowiańskim dziedzictwie"?

Wraz z etnografką Anną Stasiak, autorką popularnonaukowej książki "Słowiański przewodnik po świętowaniu" oraz książki dla dzieci "Słowiańskie stwory", wyruszymy w podróż przez wieki, by przyjrzeć się z czego czerpiemy informacje na temat dawnych Słowian, dlaczego to w ogóle robimy, a także gdzie tkwi sedno "mody na słowiańskość" oraz pułapki z nią związane. Poszukamy również śladów przedchrześcijańskich Słowian w Krakowie, zanim stało się ono Miastem Królów Polski.


15 kwietnia, godz. 17.00
DZIEDZICTWO W PRZESTRZENI
R jak Renesans – czyli dziedzictwo architektury doby odrodzenia w Krakowie
Prowadząca: Anna Magiera

Renesans w Europie to czas rozwoju nauki, wielkich odkryć geograficznych i humanizmu. Narodził się w Italii, a z czasem dotarł także do Krakowa. Na polskim tronie zasiadali wówczas ostatni Jagiellonowie. To właśnie na Wzgórzu Wawelskim, gdzie mieli swój dwór, należy szukać pierwszych i najlepszych przykładów architektury doby odrodzenia. Arkadowy dziedziniec czy królewska kaplica grobowa to jednak nie jedyne przykłady tego stylu. Zapraszamy serdecznie nauczycieli na wykład online, podczas którego spróbujemy poszukać kodów dostępu do dziedzictwa i języka krakowskiej architektury renesansu. 


22 kwietnia, godz. 17.00
DZIEDZICTWO PAMIĘCI
Między historią, a teraźniejszością - trudne dziedzictwo w edukacji muzealnej.
Prowadzący: Mateusz Zdeb

Podczas spotkania omówione zostanie podejście do edukacji muzealnej dotyczące trudnego dziedzictwa -II wojny światowej, niemieckiej okupacji, Zagłady Żydów oraz współczesnych wydarzeń (renesans nacjonalistycznych idei i populizmu, dezinformacja, wojny i ludobójstwa na świecie) reprezentowane przez Trasę Pamięci - trzy oddziały Muzeum Krakowa - Fabrykę Emalia Oskara Schindlera, Aptekę pod Orłem oraz Ulice Pomorską. Na podstawie działań edukacyjnych tych trzech oddziałów spojrzymy na to jak uczyć o II wojnie światowej z nieco innej perspektywy - łączącej "twardą" historie z elementami otaczającej każdego współczesności. Analiza ta oparta jest przede wszystkim na badaniu mechanizmów zachodzących niezmiennie w obu tych wypadkach. Zastanowimy się czy tego typu podejście ułatwia dotarcie do młodego odbiorcy i czy dzięki temu edukacja o trudnym dziedzictwie miasta (które było i jest wypadkową globalnych wydarzeń) staję się dla odbiorcy bardziej atrakcyjna dając mu jednocześnie narzędzia wspomagające samodzielne, krytyczne myślenie.

 
13 maja, godz. 17.00
DZIEDZICTWO MIEJSCA
Rydlówka – na styku sprzecznych światów
Prowadząca: Ewelina Radecka
Formularz zapisów: https://muzeumkrakowa.pl/akademia-dydaktyczna

Rydlówka to zabytkowy dworek w Bronowicach Małych, który od końca XIX wieku stał się miejscem wyjątkowego spotkania artystów, literatów i mieszkańców podkrakowskiej wsi. Jest nierozerwalnie związana z epoką Młodej Polski – ruchem artystycznym łączącym symbolizm, modernizm oraz fascynację kulturą ludową. To właśnie tutaj odbyło się wesele Lucjana Rydla i Jadwigi Mikołajczykówny – wydarzenie, które dzięki dramatowi Wesele ”Stanisława Wyspiańskiego weszło do kanonu polskiej literatury i stało się jednym z najważniejszych punktów odniesienia w refleksji nad relacją miasta i wsi, tradycji i nowoczesności.

Od początku swojego istnienia Rydlówka była przestrzenią styku historii z przyszłością, sztuki z etnografią, życia z teatrem. Jej materialne i niematerialne dziedzictwo – podobnie jak historia samych Bronowic Małych – może stać się inspirującym punktem wyjścia do twórczej pracy z młodzieżą. Daje ono szerokie pole do pogłębionej analizy kanonu literatury oraz jego współczesnych reinterpretacji w kontekście przemian społecznych i kulturowych. Podczas spotkania przyjrzymy się historycznemu i społecznemu kontekstowi Rydlówki – od klasycystycznego dworku Włodzimierza Tetmajera po miejsce artystycznych spotkań przełomu XIX i XX wieku. Zastanowimy się, w jaki sposób wydarzenie bronowickiego wesela stało się inspiracją literacką i kulturową oraz jak pamięć o nim jest dziś zachowywana i reinterpretowana. Omówimy także potencjał Rydlówki jako muzeum i przestrzeni edukacyjnej – od pracy z tekstem literackim, przez kontekst historyczny, po edukację kulturową i muzealną. Prowadząca będzie starała się udowodnić, że Rydlówka to nie tylko przestrzeń ekspozycyjna, lecz żywe źródło narracji o Krakowie i jego dziedzictwie – miejsce, które prowokuje do stawiania pytań o sposoby opowiadania przeszłości oraz o jej współczesne znaczenia. Spotkanie szczególnie polecamy nauczycielom oraz edukatorom poszukującym inspiracji do twórczego integrowania historii miejsca, literatury i praktyk interpretacyjnych w pracy dydaktycznej.