Galenosfery Krakowa. W poszukiwaniu dziedzictwa ciszy

Każde miasto ma swój dźwiękowy klimat, który zmienia się wraz z czasem i mieszkańcami. W cyklu wykładów towarzyszących wystawie „Kraków. Dźwięki, melodie, słowa” przybliżamy różne oblicza miejskich brzmień.

Tym razem zapraszamy na wykład dotyczący krakowskich galenosfer, czyli miejskich środowisk ciszy (z gr. „galene” = cisza).

Hałas i cisza stanowią dwa żywioły komponujące miejski pejzaż dźwiękowy. W obliczu zwiększającego się natężenia hałasu, a więc dźwięków ocenianych przez mieszkańców miasta jako niemiłe, przeszkadzające czy szkodliwe dla zdrowia fizycznego i psychicznego, wyrażenia „miejska cisza” lub „cisza w mieście” mogą brzmieć oksymoronicznie. Mapowanie i badanie galenosfer ujawnia naturę miejskich pejzaży dźwiękowych. Pozwala zrozumieć, w jaki sposób mieszkańcy miasta tworzą je i odbierają.

Pejzaże dźwiękowe i galenosfery jako ich części stanowią również element dziedzictwa kulturowego Krakowa. W trakcie wykładu przedstawimy wybrane galenosfery Krakowa, ich charakter, a także rolę, jaką pełnią w pejzażu dźwiękowym miasta.

Osoba prowadząca: dr Łukasz Sochacki – etnolog, muzealnik amator, adiunkt w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Kieruje Laboratorium Antropologii Multimedialnej UJ, współkoordynuje EtnoLAB – Pracownię Etnografii Stosowanej oraz pełni funkcję zastępcy dyrektora IEiAK UJ. Sekretarz generalny Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego i redaktor naczelny serii „Prace i Materiały Etnograficzne” PTL.. Jego zainteresowania obejmują antropologię dźwięku i słuchania, krytyczne studia nad dziedzictwem, tradycyjną wiedzę ekologiczną oraz społeczności górskie i wiejskie. Prowadzi badania przede wszystkim w Krakowie, południowej Małopolsce i we Włoszech, rozwijając projekty z zakresu udźwiękowionej etnografii.  Autor książki „Boska cząstka i inne mirakula” (2022), nagrodzonej w 2023 roku Nagrodą im. Antoniego Kaliny oraz współtwórca „Sądeckiego Zielnika Etnobotanicznego” (2024). Publikował m.in. w „Kontekstach”, „Pracach Etnograficznych” i „Tygodniku Powszechnym”. W 2025 roku otrzymał Seal of Excellence za projekt ERC poświęcony związkom dźwięku, środowiska górskiego i tradycyjnej wiedzy ekologicznej.