SZKOŁY PONADPODSTAWOWE

• LOKUJEMY ŚREDNIOWIECZNE MIASTO

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna

Na wystawie Kraków od początku, bez końca uczestnicy zajęć zobaczą, jak wyglądał Kraków przed Wielką Lokacją 1257 roku i co się w nim zmieniło w jej wyniku. Oglądając faksymile aktu lokacyjnego poznają jego najważniejsze postanowienia. Porównując plan Krakowa, Kazimierza i Kleparza, wskażą wspólne elementy, niezbędne dla średniowiecznego miasta lokowanego na prawie magdeburskim (rynek, farę miejską, ratusz i kramy) oraz role, jakie pełniły. Uzbrojeni w tę wiedzę uczestnicy zaprojektują – za pomocą drewnianych klocków – własne średniowieczne miasto.
Słowa kluczowe: Kraków w średniowieczu, lokacja, Bolesław Wstydliwy, Rynek Główny

• SĄDY, KARY I… NIECNE ZAMIARY
  MAGDEBURSKI WYMIAR SPRAWIEDLIWOŚCI I JEGO ECHA W POLSCE

Spacer miejski
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna

W średniowiecznym Krakowie, tak jak w innych lokowanych na prawie niemieckim miastach, obowiązywały określone zasady prawne, które przedstawimy w trakcie lekcji. Ukazana zostanie rola i kompetencje ławy miejskiej jako głównego organu sądownictwa średniowiecznego. Omówimy rodzaje dawnych kar i tortur stosowanych przez kata oraz używane przez niego narzędzia. Nie zabraknie również charakterystyki miejskich publicznych urządzeń penitencjarnych, takich jak szubienica, pręgierz czy dyby. Elementem zajęć jest także spacer po Rynku Głównym w poszukiwaniu miejsc, w których dawniej publicznie wymierzano kary.
Słowa kluczowe: prawo magdeburskie, ratusz, ława miejska, kat, kuny, pręgierz

• OBYWATEL CZY MIESZKANIEC, CZYLI JAK SIĘ KIEDYŚ ŻYŁO W KRAKOWIE

Warsztaty interaktywne
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Kraków przez wieki był miastem stołecznym, siedzibą królów, a jednocześnie miejscem skupiającym rzesze ludzi z całej Europy. Zróżnicowana społeczność miasta pełniła konkretne role oraz miała różne prawa i obowiązki. Podczas zwiedzania wystawy uczestnicy poznają historię ratusza – centralnego punktu na mapie Krakowa – oraz funkcje, jakie spełniał. Dowiedzą się również, kim byli ludzie sprawujący w mieście władzę. Poznają także dzieje państwa z perspektywy miasta i jego mieszkańców, od czasów średniowiecza po utratę niepodległości. Zwieńczeniem zajęć są warsztaty, podczas których uczniowie staną przed decyzjami analogicznymi do tych, przed jakimi stali nasi przodkowie, a następnie poznają ich historyczne skutki.
Słowa kluczowe: mieszczanie, patrycjat, pospólstwo, plebs, ratusz, samorząd, rada miasta, burmistrz

• W RYCERSKIEJ I MIEJSKIEJ ZBROJOWNI

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna

Historię broni białej znamy głównie z perspektywy jej użytkowników. W trakcie warsztatów spojrzymy na nią z perspektywy wytwórców i przeniesiemy się do warsztatów rzemieślników, którzy ją wykonywali. Dowiemy się, dlaczego w mieście powstawały cechy, jak miecznicy wytwarzali broń sieczną, a płatnerze – zbroje. Uczestnicy będą mieli możliwość sami chwycić za miecz i szablę oraz przywdziać hełmy, doświadczając na własnej skórze ich wagi. Dowiemy się także, kto z tej broni korzystał, odpowiadał za obronę miasta i że niekoniecznie byli to rycerze.
Słowa kluczowe: rycerstwo i mieszczaństwo, cechy rzemieślnicze, obronność miejska

• KRAKÓW – PRZYSTANEK NIEPODLEGŁOŚĆ

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna

Podczas zajęć uczestnicy poznają zrywy niepodległościowe w kontekście Krakowa – od czasów insurekcji kościuszkowskiej do odzyskania niepodległości w 1918 roku. Przywołamy wydarzenia z czasów powstania kościuszkowskiego, Księstwa Warszawskiego, powstań listopadowego i krakowskiego, Wiosny Ludów, powstania styczniowego oraz wydarzenia z lat 1914–1918. Uczestnicy będą mieli okazję zapoznać się z dawnym umundurowaniem wojskowym oraz zabytkami z epoki oraz zwiedzić wybrane sale wystawy stałej Kraków od początku, bez końca. Na życzenie nauczyciela lekcja może dotyczyć wybranego wydarzenia z czasów krakowskiej walki o niepodległość.
Słowa kluczowe: niepodległość, insurekcja kościuszkowska, powstania narodowe, umundurowanie

• „POSZLI NASI W BÓJ…” – ŚLADAMI MIEJSC ZWIĄZANYCH Z CZYNEM NIEPODLEGŁOŚCIOWYM W KRAKOWIE W LATACH 1914–1918

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna
  

Na mapie współczesnego Krakowa można odnaleźć wiele miejsc związanych z czynem niepodległościowym Polaków walczących o wolność w latach I wojny światowej. To z krakowskich Oleandrów wyruszyła I Kompania Kadrowa, rozpoczynając tym samym polski czyn niepodległościowy w tym wielkim konflikcie zbrojnym. I to właśnie Kraków był pierwszym wyzwolonym miastem na ziemiach polskich. Podczas spaceru poznamy najważniejsze miejsca związane z czynem niepodległościowym w Krakowie w latach 1914–1918, w tym: Pałac Krzysztofory, Wieżę Ratuszową, Drzewo Wolności, Magistrat (Pałac Wielopolskich), ul. Oleandry.
Słowa kluczowe: strzelcy, Oleandry, legiony, Józef Piłsudski, Antoni Stawarz, wyzwolenie Krakowa

• ETOS MIASTA MIASTO W ŚREDNIOWIECZNEJ KULTURZE

Lekcja interaktywna
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
  

Średniowieczne miasto stanowiło dobrze zaplanowaną całość – miało być odzwierciedleniem boskiego ładu i harmonii. W czasie lekcji na wystawie Śladem europejskiej tożsamości Krakowa uczniowie poznają zasady lokowania i sposób funkcjonowania miasta w średniowieczu, a ponadto dowiedzą się, jaką rolę odgrywali mieszczanie i jak wyglądało ich życie codzienne. Tematem zajęć będzie też średniowieczna zabudowa Krakowa, która częściowo przetrwała do dziś.
Słowa kluczowe: lokacja, cech rzemieślniczy, prawo składu, przymus drożny, średniowieczne miary i wagi

• KRAKÓW W EUROPIE, EUROPA W KRAKOWIE

Lekcja interaktywna
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska
  

Jak wyglądała integracja europejska w średniowieczu? Czym Kraków w wiekach średnich przyciągał tylu przybyszów z innych krajów i jak wtapiali się oni w miejscową społeczność? Jak układało się współistnienie w wielokulturowym mieście? W czasie lekcji prześledzimy związki gospodarcze, naukowe i artystyczne dawnej stolicy z innymi ośrodkami europejskimi i ocenimy wpływ przedstawicieli innych nacji na rozwój miasta. Na koniec porównamy okres wieków średnich z czasami współczesnymi i zastanowimy się, co dziś zawdzięczamy szerokim kontaktom Krakowa ze światem w średniowieczu.
Słowa kluczowe: prawo magdeburskie, Hanza, Kupferhaus, handel, rzemiosło, imigranci

• SZLAKIEM OBROŃCÓW KRAKOWA 

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna
  

Podczas spaceru uczestnicy poznają otoczenie i historię średniowiecznych obwarowań miasta Krakowa, zabytków wpisanych na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zwiedzają Barbakan, perłę architektury obronnej, wchodzą do wnętrza jego machikuł, a na przykładzie Mostu Kleparskiego poznają też działanie mostu zwodzonego. Następnie wspinają się na mury miejskie, gdzie zwiedzają wnętrze Baszty Pasamoników, kaplicę w Bramie Floriańskiej oraz ganki staży miejskiej.
Słowa kluczowe: średniowiecze, obronność miejska, fortyfikacje, Barbakan, bramy i mury miejskie

• ZIELONE DZIEDZICTWO
  ROŚLINY W TRADYCJI I KULTURZE MIASTA

Spacer edukacyjny z elementami warsztatowymi
Czas trwania: 90–120 minut
Uwaga: zajęcia są prowadzone w okresie od wiosny do jesieni.

• edukacja przyrodnicza i ekologiczna
• edukacja regionalna

Podczas spotkania uczniowie poznają znaczenie roślin w kulturze i obrzędach dorocznych oraz tradycjach rodzinnych. Omawiane są dawne i współczesne zwyczaje związane z wykorzystaniem roślin – m.in. tworzenie bukietów zielnych, wianków oraz zbieranie naturalnych materiałów, takich jak zioła, kasztany, kamienie czy grzyby. Spacer prowadzi przez wybrane przyrodnicze enklawy miasta, które mają znaczenie kulturowe, historyczne lub legendowe. Uczniowie dowiadują się, jak natura była i jest obecna w przestrzeni miejskiej oraz jak wpływa na lokalne opowieści i tradycje. W trakcie zajęć realizowane są krótkie zadania i obserwacje terenowe, które pomagają rozwijać umiejętność rozpoznawania roślin oraz dostrzegania ich roli w środowisku miejskim. Uczestnicy poznają zastosowanie ziół i owoców w medycynie i kuchni, w tym podstawy ludowej fitoterapii oraz etnobotaniki (czyli wiedzy o relacji człowieka z roślinami w kulturze), a także zaznajamiają się z wybranymi regionalnymi nazwami roślin, co pozwala lepiej zrozumieć lokalne dziedzictwo językowe. Spacer jest częścią cyklu Magiczna siła rośliny realizowanego w ramach programu FEnIKS.
Słowa kluczowe: rośliny w kulturze, zioła i tradycje ludowe, edukacja terenowa, przyroda w mieście, etnobotanika.

• DYLEMATY MORALNE, POSTAWY I WYBORY MIESZKAŃCÓW KRAKOWA W OKRESIE NIEMIECKIEJ OKUPACJI

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 90 minut
Uwaga: zajęcia dostępne również w języku angielskim.

• edukacja społeczno-obywatelska
• edukacja historyczna
  

Obok instalacji nazwanej Salą wyborów na wystawie Kraków – czas okupacji 1939–1945 umieszczono tzw. białą i czarną księgę. Na ekranach monitorów wyświetlane są przykłady postaw bohaterskich, a także zasługujących na potępienie. Są to jednak postawy skrajne, przejawiane przez stosunkowo niewielką procentowo część społeczeństwa. A co z resztą mieszkańców wojennego Krakowa? Codziennie dokonywali wyborów, od których zależało życie ich oraz ich bliskich, skupiając się na przetrwaniu w warunkach narzuconych przez niemieckiego okupanta. Poprzez konkretne historie Krakowian pokazujemy, że świat nie jest wyłącznie czarno-biały, a postawy i zachowania tej samej jednostki mogą się różnić w zależności od wielu czynników. W trakcie warsztatów uczestnicy nie tylko poznają realia Krakowa w czasie wojny, ale też uczą się formułowania wypowiedzi i argumentowania.
Słowa kluczowe: niemiecka okupacja, Generalne Gubernatorstwo, postawy społeczne, jednostka wobec totalitaryzmu

• AKTY WALKI, AKTY ODWAGI, AKTY OPORU LOSY KRAKOWIAN W CYWILNYCH I ZBROJNYCH STRUKTURACH POLSKIEGO PAŃSTWA PODZIEMNEGO

Warsztaty w przestrzeni wystawy Kraków – czas okupacji 1939–1945
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Celem warsztatów jest popularyzacja wiedzy historycznej, ze szczególnym uwzględnieniem losów ludzi tworzących fenomen Polskiego Państwa Podziemnego (PPP) w Krakowie. Zajęcia mają na celu zaprezentowanie historii PPP, które powstało w sposób naturalny na skutek oddolnej inicjatywy osób zaangażowanych przez całe swoje życie w pracę społeczną i polityczną. Działające w wyjątkowych warunkach konspiracyjne państwo było przejawem społeczeństwa obywatelskiego, zjawiska, które współcześnie jest analizowane w szkołach, na uczelniach oraz przez liczne organizacje społeczne. Fenomen oporu Polaków w trakcie niemieckiej okupacji stanowi obecnie wzór i cenną lekcję na temat patriotyzmu i budowy świadomego, nowoczesnego społeczeństwa obywatelskiego. Uczestnicy warsztatów zastanowią się, jak – z uporu i bohaterstwa Polaków w okresie wojny – mogą dzisiaj czerpać inspiracje do budowy silnego państwa i narodu.
Słowa kluczowe: II wojna światowa w Krakowie, Generalne Gubernatorstwo, Polskie Państwo Podziemne, Armia Krajowa, konspiracja

• „NAS JUŻ NIE MA, JUŻ NIE ISTNIEJEMY” ZAGŁADA ŻYDÓW W GENERALNYM GUBERNATORSTWIE

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 90–120 minut
Uwaga: zajęcia są dostępne również w języku angielskim.

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Celem warsztatów jest przybliżenie zagadnienia Zagłady polskich Żydów w ramach tzw. akcji „Reinhardt” na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Punktem wyjścia do omówienia tematu będą polityka III Rzeszy wobec Żydów w latach 1933–1939 oraz losy żydowskich mieszkańców Krakowa w trakcie niemieckiej okupacji w latach 1939–1945, z szerszym kontekstem wydarzeń w Polsce. Podczas zajęć prześledzony zostanie proces Zagłady – od dyskryminacji słownej, poprzez dyskryminację prawną, kończąc na eksterminacji polskich Żydów w trzech obozach zagłady: Bełżcu, Sobiborze i Treblince. Poza tematyką historyczną podejmowane będą również kwestie związane z prawami człowieka, dyskryminacją oraz rasizmem we współczesnym świecie.
Słowa kluczowe: Zagłada, ustawy norymberskie, Żydzi w XX wieku, prawa człowieka, dyskryminacja, piramida nienawiści (Allporta)

• W STRONĘ CIEMNOŚCI MECHANIZMY I PRZEBIEG LUDOBÓJSTW W EUROPIE W XX I XXI WIEKU

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 120 minut
Uwaga: zajęcia są dostępne również w języku angielskim.

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Zagłada Żydów i zbrodnie wojenne Niemców na Polakach z lat 1939–1945 nie były ostatnimi ludobójstwami, do których doszło w Europie. W późniejszych latach XX i następnie XXI wieku nadal dokonywano masowych mordów na tle narodowym, etnicznym czy religijnym. Podczas warsztatów przyjrzymy się, jakie mechanizmy prowadzą do ludobójstw i zbrodni wojennych, jak działa pamięć o nich oraz dlaczego słowa „Nigdy więcej dla wojen i ludobójstw!” nie były i najpewniej nie będą niczym więcej niż sloganem pozwalającym wypierać traumatyczne wydarzenia, które nie dotyczą nas samych. Poza przykładami z II wojny światowej omówione zostaną konflikty militarne i etniczne na terenie byłej Jugosławii z lat 90. XX wieku, wojna między Rosją a Ukrainą z lat 2014–2026 oraz, w kontekście globalnym, ludobójstwo w Bangladeszu, reżim Czerwonych Khmerów i działania odwetowe Izraela w Strefie Gazy w Palestynie.
Słowa kluczowe: ludobójstwo, Zagłada, prawa człowieka, zbrodnie wojenne, ONZ, teorie Gregory’ego Stantona

• OD GOEBBELSA DO FAKE NEWSÓW I WOJEN INFORMACYJNYCH XXI WIEKU ROLA PROPAGANDY I DEZINFORMACJI W OKRESIE II WOJNY ŚWIATOWEJ ORAZ WSPÓŁCZEŚNIE

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 90 minut
Uwaga: zajęcia są dostępne również w języku angielskim.

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Punktem wyjścia do rozważań o propagandzie będą działania niemieckiego Ministerstwa Propagandy i Oświaty kierowanego przez Josepha Goebbelsa w okresie przed i w trakcie II wojny światowej w III Rzeszy. Uczestnicy przyjrzą się mechanizmom dezinformacyjnym oraz sposobom oddziaływania władzy za pomocą czarnej i białej propagandy. Agresywna czarna propaganda stosowana przez reżimy totalitarne zostanie zestawiona i porównana z propagandą demokratycznych państw – takich jak Polska, Izrael, Ukraina czy Stany Zjednoczone. Czy dzisiaj jesteśmy ofiarami propagandy w życiu codziennym i jak się przed tym bronić? Kto (bo nie tylko władza) i jak nami manipuluje? Czym był „Der Stürmer”, a czym jest hasbara i Olgino? Na te pytania spróbujemy odpowiedzieć podczas warsztatów.
Słowa kluczowe: Czarna i biała propaganda, populizm, historia II wojny światowej, historia współczesna, inżynieria społeczna, wojny informacyjne, fake newsy

• CODZIENNOŚĆ OKUPOWANEGO KRAKOWA I JEGO MIESZKAŃCÓW

Warsztaty w przestrzeni wystawy Kraków – czas okupacji 1939–1945
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna

Warsztaty przybliżają zagadnienia życia codziennego w Krakowie w latach 1939–1945, w trakcie niemieckiej okupacji. Celem zajęć jest pokazanie, jak w tym czasie radzili sobie polscy, żydowscy, ale także niemieccy mieszkańcy miasta oraz zestawienie tych trzech zupełnie różnych perspektyw. Poprzez lokalną mikrohistorię mieszkańców Krakowa uczestnicy dowiedzą się, jak istotny wpływ na życie codzienne miały polityka rasowa okupanta oraz decyzje władz nazistowskich o znaczeniu międzynarodowym. Poznamy emocje, obawy i nadzieje oraz problemy i dylematy dnia codziennego, które dotyczyły mieszkańców okupacyjnego Krakowa.
Słowa kluczowe: życie codzienne w Krakowie w trakcie okupacji, germanizacja miasta, polityka rasowa III Rzeszy, mikrohistoria

• ZWYKLI KRAKOWIANIE – NIEZWYKLI BOHATEROWIE

Warsztaty w przestrzeni wystawy Kraków – czas okupacji 1939–1945
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Celem warsztatów jest popularyzacja wiedzy historycznej ze szczególnym uwzględnieniem losów wybranych osób, mieszkańców Krakowa w latach 1939–1945. Na zajęciach zostaną przedstawieni Krakowianie, którzy poprzez zorganizowane lub indywidualne formy oporu przeciwstawiali się okupantowi. Uczestnicy zapoznają się z sylwetką m.in. płk. Juliana Filipowicza. Dowiedzą się także, kim byli Jan Jakóbiec, Tadeusz Seweryn czy Stanisław Dobrowolski. Ponadto zostaną zaprezentowane sylwetki krakowskich Sprawiedliwych: Mirosławy Gruszczyńskiej, Marii Nowak, Teresy Dietrich i Marii Kot. Kobiety te przeciwstawiły się zbrodniczym nakazom okupanta i narażały życie swoje oraz swoich bliskich, niosąc pomoc cierpiącym sąsiadom – Żydom. W czasie zajęć przedstawimy również bohaterską i jednocześnie tragiczną historię nastoletnich harcerzy z podgórskiego plutonu „Alicja”. W części warsztatowej uczestnicy odpowiedzą m.in. na pytania, czym są współczesny patriotyzm i postawa obywatelska dzisiaj, a czym były w czasie wojny. Historia każdego z bohaterów zajęć jest opowieścią o walce o człowieczeństwo i przykładem niezwykłej odwagi.
Słowa kluczowe: patriotyzm, społeczeństwo obywatelskie, Polskie Państwo Podziemne, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, harcerstwo w okresie niemieckiej okupacji

• ŚLADAMI NIEMIECKIEGO TERRORU W KRAKOWIE

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 120 minut

• edukacja historyczna

W trakcie spaceru opowiemy o wybranych miejscach i ofiarach represji, które rozpoczęły się z chwilą wkroczenia wojsk niemieckich do miasta i trwały do ostatnich dni okupacji. Trasa wyprawy biegnie z Placu Jana Nowaka Jeziorańskiego, przez ul. Lubicz, Botaniczną, Grzegórzecką, Starowiślną, Szeroką, Wąską i Bulwar Lotników Alianckich na ul. Lipową 4.
Słowa kluczowe: II wojna światowa w Krakowie, Generalne Gubernatorstwo, polityka terroru, KL Plaszow

• ŚLADAMI OKUPACYJNEJ KONSPIRACJI W KRAKOWIE

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna

Na trasie wokół Fabryki Schindlera, Placu Bohaterów Getta i Rynku Podgórskiego uczniowie odwiedzą miejsca związane z cywilną i wojskową konspiracją na tym terenie w czasach II wojny światowej. Zobaczą m.in. punkt kontaktowy AK na ówczesnym Placu Zgody i pomnik harcerzy podgórskiego plutonu Grup Szturmowych „Alicja” znajdujący się przy ul. Zamoyskiego 2 (w obejściu Kościoła św. Józefa).
Słowa kluczowe: Armia Krajowa, Polskie Państwo Podziemne, konspiracja, patriotyzm, harcerstwo w okresie II wojny światowej

• WOKÓŁ ULICY LIPOWEJ – OD REKORDU I EMALII DO LIVINNX

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna

W trakcie spaceru uczestnicy zaznajomią się z historią Zabłocia od drugiej połowy XIX wieku, od czasu powstania pierwszych fabryk, aż po współczesność, czyli epokę postindustrialną. Oprócz nazw zakładów, takich jak Telpod czy Miraculum, poznają losy wybranych właścicieli fabryk. Będą mogli porównać współczesny wygląd Zabłocia z archiwalnymi fotografiami. Centralnym punktem spaceru jest ulica Lipowa i fabryka kierowana niegdyś przez Oskara Schindlera. Uczestnicy spaceru usłyszą historię uratowanych dzięki Schindlerowi Żydów, odnajdą pozostałości po historycznej Deutsche Emailwarenfabrik oraz miejsca upamiętniające alianckich lotników, którzy zginęli, niosąc pomoc walczącej Warszawie.
Słowa kluczowe: Zabłocie, Oskar Schindler, dziedzictwo architektoniczne miasta w XIX, XX i XXI wieku, industrializacja, dzielnice postindustrialne

• ANTYSEMITYZM – JAK SŁOWA TWORZĄ IDEOLOGIE

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 120 minut

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Wciąż obecny we współczesnych społeczeństwach antysemityzm jest jedną z najbardziej wyrazistych przyczyn wykluczenia. W latach 30. XX wieku stał się filarem ideologii narodowo-socjalistycznej, która hasła antysemickie wykorzystała w zbrodniczej polityce III Rzeszy. Dlaczego hasła antysemickie otworzyły wtedy drogę do całkowitego wykluczenia milionów ludzi tylko ze względu na ich pozorną odmienność? Na przykładzie ówczesnego antysemityzmu prześledzimy proces, w jakim pozornie nieszkodliwe słowa stają się punktem wyjścia do izolacji, a później także eksterminacji. Sprawdzimy, jak język determinuje nasze myślenie i czy mamy realny wpływ na kształtowanie naszego otoczenia. Celem warsztatów jest pokazanie, jak słowa mogą wpływać na naszą rzeczywistość oraz że wykluczeniu można zapobiegać na wczesnym etapie, biorąc odpowiedzialność za język, jakiego używamy, a od którego często zaczyna się wykluczenie prowadzące do tragedii.
Słowa kluczowe: antysemityzm, wykluczenie, III Rzesza, Adolf Hitler, hejt, język nienawiści, antydyskryminacja

• NA POCZĄTKU BYŁ MUR – POWSTANIE I LIKWIDACJA GETT

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 120 minut

• edukacja historyczna

Zjawisko izolowania grupy uznawanej za obcą jest bardzo wyraźnym sygnałem alarmowym, ponieważ może ono prowadzić do prób całkowitego jej usunięcia. Tworzenie gett na okupowanych terenach Polski stanowi wyrazisty przykład izolacji prowadzącej bezpośrednio do eksterminacji. Pierwsze getto powstało w Piotrkowe Trybunalskim, największe w Warszawie, a najdłużej funkcjonujące – w Łodzi. Wyjątkowe znaczenie wśród tego typu ,,dzielnic” miała ta zlokalizowana w stolicy Generalnego Gubernatorstwa, czyli w Krakowie. Podczas warsztatów uczestnicy zapoznają się z ewolucją niemieckiej polityki względem ludności żydowskiej. Stanowi ona przykład piramidy nienawiści, czyli narastającego wykluczenia – to uniwersalny proces, którego świadkami jesteśmy także we współczesnym świecie.
Słowa kluczowe: okupacja, izolacja, getto, Holokaust, wykluczenie, dyskryminacja

• KRAKOWSKIE GETTO

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

W trakcie zajęć uczestnicy zapoznają się z relacjami ocalonych z Zagłady krakowskich Żydów oraz z treścią antyżydowskich zarządzeń niemieckich z czasów II wojny światowej. Poprzez historie konkretnych osób dowiedzą się, jakie warunki panowały w getcie krakowskim i w jaki sposób radzono sobie z wymierzonymi w ludność żydowską przepisami. Na podstawie pozyskanej wiedzy uczniowie przeanalizują, jakie prawa nie były przestrzegane w tzw. dzielnicy żydowskiej. Celem zajęć jest pokazanie stosowanej wobec Żydów polityki narastającego wykluczenia, która prowadziła do eksterminacji, oraz sposobów radzenia sobie z prześladowaniami.
Słowa kluczowe: II wojna światowa, getto, dyskryminacja, Zagłada

AMBASADA WOLNOŚCI – APTEKA POD ORŁEM I TADEUSZ PANKIEWICZ
Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 75 minut

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Pośród wszechobecnego zagrożenia, strachu i cierpienia na terenie krakowskiego getta istniało miejsce, gdzie solidarność i życzliwość ludzka nie przestały istnieć. W aptece prowadzonej przez Tadeusza Pankiewicza wielu mieszkańców zamkniętej dzielnicy mogło liczyć na pomoc i wsparcie. Poznając historię jedynej apteki działającej na terenie krakowskiego getta oraz relacje świadków, zwrócimy uwagę na stopniowo pogarszające się warunki życia mieszkańców. Poznamy także różne postawy nieżydowskich świadków wobec prześladowanych Żydów. Zastanowimy się, czym jest odwaga, czy każdy z nas musi być odważny i czym faktycznie może być pomoc. Celem warsztatów jest zapoznanie uczestników z historią Apteki pod Orłem i jej pracowników oraz zwrócenie uwagi na możliwe postawy wobec narastającego terroru i zła.
Słowa kluczowe: II wojna światowa w Krakowie, Zagłada, getto krakowskie, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, Tadeusz Pankiewicz, Apteka pod Orłem

• „NAPISAŁEM, CO WIDZIAŁEM, CO CZUŁEM” OPROWADZANIE EDUKACYJNE PO WYSTAWIE STAŁEJ

Interaktywne oprowadzanie po wystawie
Czas trwania: 75 minut

• edukacja historyczna

Specjalistyczne oprowadzanie edukatorskie po wystawie stałej, oparte na relacjach właściciela apteki Tadeusza Pankiewicza zawartych w książce Apteka w getcie krakowskim oraz materiałach archiwalnych. Uczestnicy będą mogli odtworzyć atmosferę Apteki pod Orłem na podstawie wspomnień i archiwalnych zdjęć, a także skonfrontować dzisiejszą narrację wystawy z rzeczywistymi wydarzeniami. Ponadto odniesiemy do współczesności wątki oraz obiekty przedstawione na ekspozycji. Celem oprowadzania jest nie tylko poznanie historii miejsca, ale także zaznajomienie się z obiektami, relacjami i archiwaliami na co dzień niedostępnymi dla zwiedzających.
Słowa kluczowe: Zagłada, getto krakowskie, Sprawiedliwi wśród Narodów Świata, Tadeusz Pankiewicz, Apteka pod Orłem, pomoc

• ZA MURAMI KRAKOWSKIEGO GETTA

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 120 minut

• edukacja historyczna

Teren krakowskiego getta – dzisiaj stanowiący integralną i niepozorną część Podgórza – był świadkiem niemieckiego okrucieństwa podczas II wojny światowej. Na terenie tzw. żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej wciąż znajdują się budynki, które pamiętają tamten czas. Podczas spaceru uczestnicy będą mogli poznać historię krakowskiego getta i jego mieszkańców oraz związane z nimi miejsca pamięci.
Słowa kluczowe: II wojna światowa w Krakowie, getto, Zagłada, Podgórze

• KRAKOWIANIE W RĘKACH GESTAPO

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
  

Uczniowie poznają działanie systemu niemieckiego terroru wobec Polaków na przykładzie losów aresztowanych przez Gestapo Krakowian, których połączył pobyt w celach przy ul. Pomorskiej. Więziono tu kilka tysięcy osób, pochodzących z najróżniejszych środowisk i najczęściej związanych z działalnością konspiracyjną. Wiele z nich zostało zamęczonych na śmierć podczas brutalnego śledztwa, wiele rozstrzelano na terenie Krakowa, a część wywieziono do obozów koncentracyjnych. Zajęcia rozpoczynają się w celach aresztu Gestapo przy ul. Pomorskiej, gdzie uczniowie zapoznają się z historią tego miejsca. Następnie w sali wykładowej prezentowane są losy kilku osób zatrzymanych i torturowanych na ul. Pomorskiej. Prezentację ilustrują fotografie, które pokazują codzienne życie ofiar z okresu przed ich aresztowaniem.
Słowa kluczowe: Gestapo, terror, konspiracja, Ulica Pomorska, obóz koncentracyjny

• LOS POLAKÓW, NIEMIECKICH WIĘŹNIÓW MONTELUPICH I POMORSKIEJ

Warsztaty z elementami dramy
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
  

Warsztaty koncentrują się wokół zbrodni hitlerowskich w Krakowie, które prezentowane są poprzez losy konkretnych osób aresztowanych i przesłuchiwanych w siedzibie Gestapo przy ul. Pomorskiej oraz w więzieniu przy ul. Montelupich. Istotną rolę odgrywa zindywidualizowanie losów ofiar niemieckiego terroru, ponieważ do uczniów przemawiają nie liczby, daty, fakty, ale losy poszczególnych osób prezentowane na fotografiach, w listach, wspomnieniach i oryginalnych dokumentach z czasów wojny. Zajęcia zawierają elementy dramy, które aktywizują uczniów i wprowadzają do procesu dydaktycznego czynnik emocjonalny.
Słowa kluczowe: II wojna światowa w Krakowie, Gestapo, Ulica Pomorska, Montelupich, obóz koncentracyjny, Auschwitz

• PRZECIWKO WYKLĘTYM – WALKA I PROPAGANDA

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
  

Lekcja pokaże proces dyskredytowania Polskiego Państwa Podziemnego przez władze komunistyczne po roku 1945. Obejmował on bezwzględne działania jednostek Urzędu Bezpieczeństwa przeciwko konspiracyjnym oddziałom zbrojnym, które postanowiły kontynuować walkę o wolną Polskę. Uczniowie zapoznają się z sytuacją w Polsce po zakończeniu II wojny światowej i losami żołnierzy polskiego podziemia niepodległościowego. Przedstawione zostaną mechanizmy komunistycznej propagandy oraz historia wybranych oddziałów żołnierzy niezłomnych z rejonu Małopolski.
Słowa kluczowe: Polskie Państwo Podziemne, żołnierze wyklęci, UB, NKWD, Montelupich, propaganda, terror

• MÓWIĄCE ULICE, CZYLI STRATY WOJENNE KRAKOWA

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna

Spacer prowadzi uczestników śladami miejsc związanych z niemiecką okupacją Krakowa w latach 1939–1945. Trasa wiedzie wzdłuż kamienic, które skrywają dramatyczne historie ich mieszkańców – żołnierzy Armii Krajowej, harcerzy Szarych Szeregów, członków Rady Pomocy Żydom „Żegota", duchownych i naukowców. Na dziesięciu przystankach uczniowie poznają biografie i wydarzenia związane z bohaterami opowieści: aresztowania, działalność konspiracyjną i dywersyjną czy przykłady pomocy Żydom. Spacer pokazuje straty miasta zarówno w wymiarze materialnym, jak i ludzkim, często dotyczącym osób w wieku samych uczestników. Zajęcia dają konkretną, lokalną podstawę do refleksji nad omawianymi w szkole zagadnieniami historycznymi i tekstami literackimi o tematyce okupacyjnej. Trasa spaceru wiedzie ulicami: Pomorską, Sienkiewicza, Siemiradzkiego, Łobzowską, Dunajewskiego.
Słowa kluczowe: Generalne Gubernatorstwo, okupacja, konspiracja, polityka terroru, Sonderaktion Krakau, Polskie Państwo Podziemne, Armia Krajowa, „Żegota”, dywersja, Szare Szeregi

• OD WANDY DO SENDZIMIRA, CZYLI KRÓTKA HISTORIA NOWEJ HUTY

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60–90 minut (do uzgodnienia)

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna

Choć zwana „najmłodszą dzielnicą Krakowa”, Nowa Huta wcale nie jest taka młoda. Multimedialne zajęcia pokażą, że dzieje tego terenu nie zaczynają się w 1949 roku, ale w czasach prehistorycznych. Kopiec Wandy, dwory w Branicach czy Ruszczy, forty Twierdzy Kraków – to tylko przykłady nowohuckich zabytków znacznie starszych niż sama dzielnica. Co się stało z miejscowościami, na których terenach powstała Nowa Huta? Kto ją budował? Jakie wydarzenia szczególnie zapisały się w dziejach tej części Krakowa? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań będzie można uzyskać podczas spotkania.
Słowa kluczowe: Wanda, Klasztor w Mogile, Dworek Matejki, budowa Nowej Huty, Solidarność

• OBJAZD PO DWORACH I PAŁACACH NOWEJ HUTY

Wycieczka objazdowa
Czas trwania: 180 minut
Uwaga: organizacja autobusu we własnym zakresie. Na życzenie zamawiających jest możliwa modyfikacja trasy (tematyki) i czasu trwania wycieczki.

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna

Gdzie znajduje się najstarszy nowohucki zabytek? Kto ufundował kościół w Ruszczy? Czy Kopiec Wandy to jedyny nowohucki kopiec? Na te i wiele innych pytań odpowiemy podczas wycieczki autokarowej na trasie: Mogiła – Pleszów – Branice – Ruszcza – Wadów – Łuczanowice – Kościelniki. Zazwyczaj odwiedzamy 3–4 z wymienionych miejscowości.
Słowa kluczowe: dwory Nowej Huty, Pałac w Kościelnikach, Dworek Matejki, Lamus w Branicach, Dwór w Ruszczy, Dwór w Wadowie, Dwór w Łuczanowicach, zespół dworsko-parkowy w Pleszowie
 

• ŻYCIE CODZIENNE NOWEJ HUTY W CZASACH PRL

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna

Czym był saturator? Jak długo w PRL czekano na przydział mieszkania? Jak był zorganizowany dzień życia pracownika kombinatu metalurgicznego? Jakiej muzyki słuchano kilkadziesiąt lat temu? Jak w młodości ubierali się nasi dziadkowie i rodzice? Dokąd i na jakie filmy Nowohucianie chodzili do kina? Na te i inne pytania odpowiemy podczas multimedialnej lekcji w muzeum.
Słowa kluczowe: życie codzienne w PRL

• JAK BUDOWANO MIASTO IDEALNE, CZYLI ARCHITEKTURA I URBANISTYKA NOWEJ HUTY

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
• edukacja artystyczna

Czym jest socrealizm? Co oznacza „jednostka sąsiedzka”? Co wspólnego z Nową Hutą mieli amerykańscy architekci i dlaczego jest tutaj tyle bram? Na te i wiele innych pytań odpowiemy podczas multimedialnych zajęć poświęconych początkom Nowej Huty oraz najważniejszym zmianom w powojennej urbanistyce i architekturze na przykładzie historii tej dzielnicy. Uczniowie zastanowią się, jakie działania są potrzebne do stworzenia nowego miasta i jacy specjaliści są do tego niezbędni.
Słowa kluczowe: architektura Nowej Huty, Tadeusz Ptaszycki, projekt urbanistyczny, jednostka sąsiedzka

• ABC NOWEJ HUTY

Spacer miejski
Czas trwania: 120 minut
Uwaga: na życzenie zamawiających jest możliwa modyfikacja trasy (tematyki) i czasu trwania spaceru.

• edukacja historyczna
• edukacja artystyczna

Zapraszamy na spacer edukacyjny po Nowej Hucie, podczas którego uczestnicy poznają historię jednej z najbardziej wyjątkowych dzielnic Krakowa, jej architekturę oraz najważniejsze punkty na mapie lokalnego dziedzictwa. Trasa prowadzi przez najstarsze osiedla, Plac Centralny, Aleję Róż, okolice Teatru Ludowego oraz wybrane miejsca związane z powstaniem i rozwojem Nowej Huty. W trakcie spaceru uczestnicy poznają charakterystyczne cechy architektury socrealistycznej i modernistycznej, dowiedzą się o okolicznościach budowy miasta, życiu codziennym jego mieszkańców oraz wydarzeniach, które tworzyły historię dzielnicy. Spacer oferuje połączenie wiedzy historycznej, architektonicznej i społecznej, pozwalając spojrzeć na Nową Hutę z różnych perspektyw.
Słowa kluczowe: historia Nowej Huty, architektura, socrealizm, modernizm, Plac Centralny, Aleja Róż, Teatr Ludowy, osiedla nowohuckie, dziedzictwo lokalne

• ROLA OPOZYCJI NOWOHUCKIEJ W HISTORII POLSKI I KRAKOWA

Lekcja muzealna
Czas trwania: 45–60 minut (do uzgodnienia)

• edukacja historyczna

Chociaż Nowa Huta była pomyślana jako wzorcowe miasto socjalistyczne i sztandarowe założenie planu sześcioletniego, jej mieszkańcy wielokrotnie sprzeciwiali się systemowi, który ją stworzył. Pierwszym wielkim buntem Nowohucian były wydarzenia z 1960 roku określane jako „walka o krzyż w Nowej Hucie”. Pod koniec lat 70. XX wieku powstała nowohucka organizacja opozycyjna – Chrześcijańska Wspólnota Ludzi Pracy – odwołująca się do tamtych wydarzeń. Dekada lat 80. przyniosła kilkadziesiąt manifestacji ulicznych oraz dwa ważne strajki – w 1981 i 1988 roku ­– a Nowa Huta uważana była wówczas za bastion Solidarności na południu Polski. Podczas lekcji uczniowie dowiedzą się, w jakich okolicznościach doszło do wyżej wspomnianych wydarzeń, poznają historię ofiar śmiertelnych stanu wojennego w Nowej Hucie i podziemne pisma, które ukazywały się na jej terenie. Lekcja ilustrowana będzie archiwalnymi materiałami fotograficznymi ze zbiorów muzeum.
Słowa kluczowe: opozycja w Nowej Hucie, Październik 1956, Krzyż Nowohucki, Solidarność

• STAN ZAGROŻENIA

Lekcja muzealna
Czas trwania: 45 minut
Uwaga: zajęcia są realizowane na wystawie Stan zagrożenia (Os. Szkolne 37, budynek Zespołu Szkół Mechanicznych nr 3).

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatela
  
  

Podczas lekcji uczniowie porozmawiają z prowadzącym o wspólnej dla ludzi i zwierząt potrzebie schronienia się w sytuacjach zagrożenia. Zapoznają się z zagadnieniem budowy schronów w Nowej Hucie, a także z najciekawszymi budowlami ochronnymi na świecie. Będą również mieć okazję zwiedzić oryginalny schron przeciwlotniczy z lat 50. XX wieku i zobaczyć jego charakterystyczne elementy.
Słowa kluczowe: zimna wojna, schrony na świecie, wojna atomowa, obrona cywilna

• W CIENIU ŻELAZNEJ KURTYNY

Lekcja muzealna
Czas trwania: 45 minut
Uwaga: you

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Lekcja dotyczy zimnej wojny oraz schronów przeciwlotniczych budowanych w jej czasie na terenie Polski, w tym licznie w Nowej Hucie. Podczas zajęć uczniowie zapoznają się z historią schronów oraz rolą obrony cywilnej w okresie PRL. Dowiedzą się, jak miały wówczas wyglądać typowe budowle ochronne i obejrzą oryginalną przestrzeń schronu z lat 50. XX wieku. Wspólnie zastanowimy się też nad współczesnymi zagrożeniami i naszym do nich przygotowaniem.
Słowa kluczowe: Nowa Huta, zimna wojna, propaganda, schron, zagrożenie, obrona cywilna

• NOWA HUTA I JEJ SCHRONY

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 90 minut
Uwaga: zajęcia obejmują zwiedzanie wystaw Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny (Os. Szkolne 22) i Stan zagrożenia (Os. Szkolne 37, budynek Zespołu Szkół Mechanicznych nr 3) oraz spacer pomiędzy wystawami.

• edukacja historyczna
• edukacja społeczno-obywatelska

Na początku lat 50. XX wieku w związku z zagrożeniem zimnowojennym władze PRL przystąpiły do budowy schronów przeciwlotniczych na terenie kraju. Liczne efekty tego przedsięwzięcia można zobaczyć w Nowej Hucie. W czasie zajęć porozmawiamy o kontekście historycznym budowy schronów – o zimnej wojnie oraz o budowie Nowej Huty. Uczniowie dowiedzą się, jak miały wówczas wyglądać typowe budowle ochronne i obejrzą przestrzenie dwóch schronów z epoki. Wspólnie zastanowimy się też nad współczesnymi zagrożeniami i naszym do nich przygotowaniem.
Słowa kluczowe: Nowa Huta, zimna wojna, schron, zagrożenie, obrona cywilna

• DZIEDZICTWO, CZYLI POMYSŁ NA PRZYSZŁOŚĆ

Lekcja muzealna
Czas trwania: 90 minut

• edukacja regionalna
• edukacja społeczno-obywatelska
  

Każdy nosi w sercu swoją „małą ojczyznę”, w której zawsze można znaleźć bogactwo zabytków, tradycji czy zwyczajów (może to być region, miasto, osiedle albo dom rodzinny). Podczas zajęć uczniowie dowiedzą się, kiedy i w jakich okolicznościach na prawym brzegu Wisły powstało miasto oraz poznają wielokulturowe tradycje Podgórza. Na jego przykładzie porozmawiamy o tym, czym jest dziedzictwo kulturowe, jak je chronić i jak o nim opowiadać, by przekazać je następnym pokoleniom. Na koniec uczestnicy zastanowią się nad własnymi „małymi ojczyznami” i spróbują odszukać w nich te elementy, które składają się na ich bogactwo i które warto chronić.
Słowa kluczowe: mała ojczyzna, dziedzictwo, wielokulturowość, tolerancja, ochrona dziedzictwa, UNESCO

• (ZA)BUDOWANE MIASTO – PODGÓRZE I JEGO CHARAKTER

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja artystyczna

Miasto to przede wszystkim przestrzeń. Osiedla, parki, place, ale także nieużytki, ruiny i pustostany. Przestrzeń może być przyjemna, ale może być też trudna, niekomfortowa, a nawet niebezpieczna. Dlaczego jednak tak się dzieje? Czy w mieście ważna jest estetyka albo ekologia? Podczas spaceru będzie można zobaczyć różne oblicza Podgórza – zabytkowe, ale też zapomniane, przekształcone, zdegradowane, a także poddane rewitalizacji i udostępnione. Wspólnie zastanowimy się nad przyczynami takiego stanu rzeczy, będziemy odkrywać ważne dla krajobrazu Podgórza punkty, a też szukać odpowiedzi na pytanie, czy przestrzeń miejska jest przyjazna i dostępna. I dla kogo tak naprawdę projektuje się dzisiaj miasto?
Słowa kluczowe: projektowanie miasta, urbanistyka, zabytki miejskie

• W CZTERECH KĄTACH PRADZIADKÓW

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut
Uwaga: zajęcia realizowane są w sali edukacyjnej z wykorzystaniem zabytków z epoki.

• edukacja historyczna

Uczestnicy zajęć poznają realia życia XIX-wiecznej rodziny, obowiązki i przywileje każdego z domowników, codzienne oraz odświętne zwyczaje, a także sposoby na przerwanie domowej nudy. Uczniowie zapoznają się z wybranymi elementami wyposażenia dawnego mieszkania, których zastosowania mogą obecnie już tylko się domyślać, a także odkryją znajome im przedmioty, które – pomimo zmiany wyglądu na przestrzeni ponad stu lat – nadal pełnią te same funkcje i są obecne w prawie każdym współczesnym domu.
Słowa kluczowe: historia codzienności, życie codzienne, przodkowie, dawne gospodarstwo domowe

• MODOWY ZAWRÓT GŁOWY

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 60 minut
Uwaga: zajęcia są realizowane w sali edukacyjnej z wykorzystaniem zabytków z epoki.

• edukacja historyczna
• edukacja artystyczna

Ewolucja mody w XIX wieku była nierozerwalnie połączona z ówczesnymi wydarzeniami dziejowymi. Dlaczego zrezygnowano z przepychu dworu Ludwika XVI? Skąd inspiracje antykiem? Jak to naprawdę było z krynoliną? Na te i wiele innych pytań odpowiemy sobie na zajęciach poświęconych modzie sprzed ok. 200 lat. Wykorzystamy ryciny modowe oraz akcesoria, takie jak elementy strojów, błyszcząca biżuteria, elegancki frak czy gustowna torebka. W trakcie warsztatów uczestnicy wykonają własne projekty strojów.
Słowa kluczowe: moda, historia mody, historia obyczajów, XIX wiek

• NIE TYLKO BAL… CZYLI JAK SPĘDZANO CZAS WOLNY NA PRZEŁOMIE XIX I XX WIEKU

Warsztaty muzealne
Czas trwania: 60–75 minut
Uwaga: zajęcia są realizowane w sali edukacyjnej z wykorzystaniem zabytków z epoki.

• edukacja historyczna

Podczas zajęć dowiemy się, jak mieszkańcy dawnego Krakowa spędzali czas wolny w okresie po karnawale. Opowiemy o popularnych na przełomie XIX i XX wieku kierunkach podróży i o przywożonych z nich pamiątkach. Sprawdzimy, gdzie w Krakowie można było wybrać się na rekreacyjną przechadzkę. Dowiemy się, jakie aktywności sportowe były najpopularniejsze i gdzie je uprawiano. Zajrzymy również do koszyka piknikowego, w którym znajdziemy przedmioty umilające czas spędzany na świeżym powietrzu. Będzie to okazja do spotkania z niepowtarzalnymi zabytkami z epoki. W części warsztatowej uczniowie wykonają pocztówkę z podróży do przeszłości.
Słowa kluczowe: historia codzienności, życie codzienne, historia obyczajów

• ZIEMIA OBIECANA. STAROŻYTNY IZRAEL A WSPÓŁCZESNY IZRAEL

Lekcja muzealna
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna

W czasie lekcji omówimy historię narodu żydowskiego, począwszy od starożytnego Izraela aż do współczesnego państwa, powstałego w 1948 roku. Nawiążemy do znanych z Biblii miejsc i postaci, takich jak: Abraham, Mojżesz, król Dawid i Salomon, Herod, Świątynia Jerozolimska. Wyjaśnione zostaną pojęcia: Kanaan, Erec Izrael, Syjon, Palestyna, Mandat Palestyny, diaspora. Opowiemy także o dwóch największych izraelskich miastach: Jerozolimie – nazywanej miastem trzech religii – i Tel Awiwie – nowoczesnym mieście o polskich korzeniach.
Słowa kluczowe: Syjon, Izrael, Jerozolima, diaspora

• BOGACTWO TRADYCJI – ZWYCZAJE ŚWIĄTECZNE

Lekcja interaktywna na wystawie Dzieje i kultura Żydów krakowskich
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
  

Podczas lekcji omawiane są zasady judaizmu oraz przedmioty związane z kultem religijnym stanowiące wyposażenie synagogi (np. zwój Tory) i domu. Uczestnicy poznają męski ubiór modlitewny – tałes (szal modlitewny) i tefilin (kostki modlitewne) – oraz tradycyjne męskie i kobiece stroje żydowskie, a także ich symboliczne znaczenie. W synagodze mężczyzn (główna sala modlitewna) prezentowane są najważniejsze święta religijnego kalendarza żydowskiego, takie jak: Szabat, Chanuka, Purim, Pesach.
Słowa kluczowe: Tora, synagoga, tradycja, kalendarz i strój żydowski

• DOM – CEREMONIE ŻYCIA RODZINNEGO

Lekcja interaktywna na wystawie Dzieje i kultura Żydów krakowskich
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
  

Tematem lekcji są ceremonie życia rodzinnego Żydów: obrzędy związane z narodzinami dziecka, ceremonia zaślubin, zwyczaje pogrzebowe, a także zagadnienia związane z życiem codziennym, takie jak kuchnia żydowska, nauka w chederze (szkole religijnej), małżeństwo oraz tradycyjny strój żydowski. Podczas zajęć omawiamy również podstawowe zasady judaizmu oraz najważniejsze przedmioty kultu religijnego (Tora, menora, mezuza).
Słowa kluczowe: życie codzienne rodziny żydowskiej, koszerność, bar micwa, tałes, ketuba, mezuza

• JUDAIZM – PODSTAWY RELIGII NARODOWEJ ŻYDÓW

Lekcja interaktywna na wystawie Dzieje i kultura Żydów krakowskich
Czas trwania: 90 minut
edukacja historyczna

Lekcja wprowadza uczniów w świat monoteistycznej religii narodowej Żydów. W trakcie zajęć wyjaśnimy pojęcia Pisma Świętego (kanon Biblii Hebrajskiej – Tanach, Tora) oraz funkcje i wyposażenie budynków sakralnych – Świątyni Jerozolimskiej i synagogi. Omówimy również wybrane tradycyjne święta żydowskie. Podczas zajęć uczniowie będą także mieli okazję zobaczyć przykłady kultury materialnej Żydów, np. zwój Tory, mezuzę, elementy męskiego stroju modlitewnego (tałes, tefilin). Lekcja ma charakter interaktywny i obejmuje wykorzystanie pomocy naukowych oraz zwiedzanie Starej Synagogi jako przykładu tradycyjnego domu modlitwy.
Słowa kluczowe: Tanach, Biblia, dekalog, prawo

• HISTORIA ŻYDÓW W POLSCE – OBRAZKI Z HISTORII

Lekcja muzealna
Czas trwania: 90 minut
edukacja historyczna

Podczas lekcji omawiane są następujące zagadnienia: przyczyny pojawienia się osadnictwa Żydów w Polsce, miastotwórcza rola Żydów, ich zawody i zajęcia, przywileje nadawane Żydom przez panujących, organizacja wewnętrzna gmin żydowskich, złoty wiek Żydów polskich i czasy upadku, a także Żydzi na ziemiach polskich pod zaborami, ich udział w walkach o niepodległość Polski, asymilacja na przykładzie Krakowa oraz Żydzi w życiu samorządowym, gospodarczym, politycznym i kulturalnym miast (np. Kraków, Warszawa, Lublin) w okresie międzywojennym.
Słowa kluczowe: Polin, kahał, Kazimierz Wielki, Sejm Czterech Ziem

• LOSZN-KOJDESZ I MAME-LOSZN. O JĘZYKU HEBRAJSKIM I JĘZYKU JIDISZ

Warsztaty muzealne
Czas trwania: 120 minut

• edukacja historyczna
• edukacja językowa

Podczas zajęć scharakteryzujemy język jidysz i język hebrajski. Zaprezentowane zostaną różnice pomiędzy tymi językami, a także różnice pomiędzy biblijnym i współczesnym hebrajskim. Zapoznamy się ponadto z brzmieniem języków żydowskich na przykładzie muzyki tradycyjnej i współczesnej. Prowadzący razem z uczestnikami wskażą wpływy tych dwóch języków na język polski i odwrotnie. Na lekcji zaprezentowany zostanie także zwój Tory i omówimy sposób jego powstawania. Uczestnicy poznają podstawy alfabetu hebrajskiego, aby samodzielnie zapisać swoje imię.
Słowa kluczowe: pismo, język, jidysz, hebrajski, alfabet

• MACHABEUSZE SPORTU. ŻYDOWSKIE KLUBY SPORTOWE W KRAKOWIE

Lekcja muzealna
Czas trwania: 90 minut

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna
  

Uczestnicy zajęć poznają życie sportowe krakowskich Żydów przed II wojną światową. Zostaną przywołani najbardziej zasłużeni żydowscy sportowcy, tacy jak piłkarz Leon Sperling, pływak i piłkarz wodny Juliusz Ritterman, sprinterka Maryla Freiwald, narciarz Henryk Mueckenbrunn i wielu innych. Zaprezentujemy także kluby żydowskie, ich sekcje sportowe oraz obiekty sportowe. Kilka tysięcy zawodniczek i zawodników z ponad 20 żydowskich klubów Krakowa z powodzeniem rywalizowało z zawodnikami polskimi w takich dyscyplinach jak boks, tenis ziemny, tenis stołowy czy lekkoatletyka. Sportowcy ci reprezentowali również Polskę na zainaugurowanych w 1932 roku w Tel Awiwie Igrzyskach Makkabejskich, które wygrali. Punktem kulminacyjnym żydowskiego ruchu sportowego w Polsce przed II wojną światową były Zimowe Igrzyska Makkabi zorganizowane w Zakopanem w 1933 roku, również wygrane przez reprezentację polskich Żydów.
Słowa kluczowe: sport, Makkabi, Makkabiada, żydowski klub sportowy, żydowskie towarzystwo gimnastyczne, żydowskie towarzystwo sportowe

• WESELE – MIĘDZY PRAWDĄ A FIKCJĄ

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 60–75 minut

• edukacja polonistyczna
• edukacja artystyczna
  

Stanisław Wyspiański osnuł Wesele na kanwie prawdziwego wydarzenia, w którym brał udział. W dramacie realia ówczesnego Krakowa i jego mieszkańców spotykają się z fikcyjną, symboliczną przestrzenią sztuki. Aby lepiej zrozumieć Wesele, postawimy pytania o jego konstrukcję, sensy dosłowne, metaforyczne oraz kontekst historyczny i obyczajowy. Podczas warsztatów przyjrzymy się więc faktom i mitom związanym zarówno ze ślubem Lucjana Rydla, jak i z samym dramatem Wyspiańskiego.
Słowa kluczowe: Wesele, Młoda Polska, Stanisław Wyspiański, teatr

• CZEŚĆ! NAZYWAM SIĘ THESAURUS…

Lekcja interaktywna
Czas trwania: 90 minut

• edukacja artystyczna
• edukacja polonistyczna
• edukacja historyczna

 
Muzealne magazyny są pełne niezwykłych artefaktów, a każdy z nich ma swój niepowtarzalny „życiorys”. W przestrzeniach skarbca muzeum gromadzi i przechowuje wiele kolekcji. Na zajęciach uczestnicy poznają historie wybranych muzealiów jako przedstawicieli poszczególnych kolekcji (np. militariów, malarstwa, tkanin, judaików, teatraliów i rzemiosła cechowego), a także sposób ich przechowywania jako obiektów zabytkowych. Zadaniem uczniów będzie samodzielna analiza wybranego eksponatu połączona z próbą naszkicowania jego „życiorysu” – zastosowania, użyteczności oraz osobistych emocji i refleksji, które ten obiekt w nich wywołuje. Szczegóły zostaną ustalone przy zamówieniu lekcji.
Słowa kluczowe: artefakt, magazyn zbiorów, dzieła sztuki, kolekcje, chronologia, muzealium

• SKARBIEC OD KUCHNI

Lekcja muzealna
Czas trwania: 120 minut
Uwaga: grupa powinna liczyć do 30 osób i zostanie podzielona na dwie podgrupy.
edukacja historyczna
edukacja artystyczna

Oddział Thesaurus Cracoviensis (Skarbiec Krakowa) to trzy poziomy pomieszczeń przeznaczonych do przechowywania zgromadzonych przez Muzeum Krakowa artefaktów oraz jeden poziom dedykowany Działowi Konserwacji (znajdują się tu Pracownie Konserwacji: metalu, szopek, mebli i rzemiosła artystycznego, papieru, tkanin oraz malarstwa). W ramach zajęć zrealizujemy dwa tematy w systemie rotacyjnym: po części magazynowej oprowadzi pracownik tego działu, a ponadto uczestnicy odwiedzą Pracownie Konserwacji i wybrana pracownia poprowadzi warsztaty. Szczegóły zostaną uzgodnione przy zamówieniu lekcji.
Słowa kluczowe: zbiory, kolekcja, konserwacja, bezpieczeństwo zbiorów, dzieła sztuki, kolekcje, chronologia, muzealium

• SPOTKANIE Z KONSERWATOREM DZIEŁ SZTUKI

Warsztaty edukacyjne
Czas trwania: 120 minut
Uwaga: opiekun grupy ma do wyboru dwa z sześciu proponowanych poniżej bloków tematycznych.

• edukacja artystyczna

Zajęcia będą realizowane w podziale na dwie podgrupy, w systemie rotacyjnym (dwa tematy po około 45 min). Warsztaty prowadzą specjaliści z Pracowni Konserwacji Muzeum Krakowa. Podczas zajęć uczestnicy odwiedzają Pracownie Konserwacji, a w ramach wybranych warsztatów poznają zagadnienia, z którymi mierzą się konserwatorzy w swojej pracy.

1. W pracowni konserwacji tkanin
W trakcie zajęć uczniowie zapoznają się z podstawowymi rodzajami zdobień tkanin, takimi jak hafty, aplikacje i malowidła. Omówione zostaną nie tylko tradycyjne techniki ich tworzenia, ale również materiały do tego wykorzystywane. Podczas wizyty w pracowni obejrzą narzędzia i urządzenia stosowane przez konserwatorów. W części praktycznej – wykonanie próbki haftu.

2. W pracowni konserwacji szopek
W trakcie zajęć uczniowie zapoznają się z elementami konstrukcji szopki w oparciu o wybrany przykład z kolekcji Muzeum Krakowa. Zostaną zaprezentowane podstawowe techniki i materiały wykorzystywane do budowy szopek, ich konstrukcji, zdobień oraz konserwacji. W części praktycznej wykonamy element szopki wraz ze zdobieniami.

3. W pracowni konserwacji papieru
W trakcie zajęć uczniowie zapoznają się z budową książki. Poznają także szczegóły pracy introligatora: kolejne etapy przygotowania okładki, składania i szycia stron, a także zastosowanie narzędzi, takich jak szywnica, prasa ręczna i kostka introligatorska. W części praktycznej wykonamy jedno z dwóch zadań (do wyboru w trakcie zamawiania warsztatu) – notes lub ozdobny papier (w tym przypadku do odbioru w umówionym terminie).

4. W pracowni konserwacji metalu
Podczas zajęć uczestnicy zapoznają się z trudną, lecz fascynującą dziedziną sztuki, jaką jest metaloplastyka. W części teoretycznej zostaną omówione rodzaje metali, ich stopy i właściwości plastyczne, a także wyzwania, z jakimi muszą się mierzyć konserwatorzy metalu. W części praktycznej znajdzie się pokaz wykonania kopii monety z żywicy epoksydowej.

5. W pracowni konserwacji mebli i rzeźby
Podczas zajęć uczestnikom zostanie przybliżona krótka historia sztuki pozłotniczej oraz rodzaje materiałów i technik stosowanych w tej dziedzinie na przestrzeni wieków. Uczniowie będą mieli okazję poznać mozolny i czasochłonny proces rekonstrukcji obiektu, realizowany zanim zostanie on poddany złoceniu. W części praktycznej wykonamy złocenia szlagmetalem.

6. W pracowni konserwacji malarstwa
Podczas zajęć uczestnicy poznają wybrane techniki malarskie oraz rodzaje związanych z nimi podłoży. Omówione zostaną materiały i narzędzia stosowane przez konserwatorów malarstwa, a także zasady ekspozycji i przechowywania obrazów. W części praktycznej zajmiemy się przygotowaniem podłoży do różnych technik malarskich.

Słowa kluczowe: konserwacja, techniki artystyczne, sztuka, kolekcje

• TAJEMNICE FORTU 52A JUGOWICE

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 75 minut

• edukacja historyczna
  

W trakcie spaceru uczestnicy poznają historię Fortu nr 52a Jugowice. Dowiedzą się, czym był fort pancerny z końca XIX wieku i dlaczego został ulokowany w tym właśnie miejscu. Zaprezentowane zostanie odrestaurowane wnętrze obiektu, pomieszczenia przeznaczone na koszary, wieżyczki strzelnicze oraz tzw. ściana narażona. Uczniowie dowiedzą się także, jak wyglądały realia stacjonowania załogi w forcie w okresie wojennym i pokojowym. Poznają ponadto losy obiektu po oddaniu go do użytku cywilnego oraz historię jego rewitalizacji.
Słowa kluczowe: Twierdza Kraków, armia Austro-Węgier, fort pancerny, architektura forteczna, Fort nr 52a Jugowice

• ŻYCIE CODZIENNE ŻOŁNIERZY C.K. TWIERDZY KRAKÓW

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna
  

W trakcie zajęć uczestnicy dowiedzą się, dlaczego w XIX-wiecznym Krakowie stacjonowali żołnierze należący do armii austro-węgierskiej, gdzie mieszkali oni w czasie pokoju, a gdzie w trakcie wojny, gdzie ćwiczyli swoje umiejętności i do jakich należeli formacji. Opowiemy również, jak wyglądały ich mundury, wyposażenie i broń, czym było zaplecze twierdzy i co z jego bogatego zasobu zachowało się do dnia dzisiejszego. Poznamy Szkołę Kadetów Piechoty w Łobzowie, Koszary im. Arcyksięcia Rudolfa i Koszary im. Cesarza Franciszka Józefa, gmach szpitala garnizonowego na Wawelu, arsenał, prochownię, piekarnię forteczną oraz wiele innych ciekawych miejsc. Ilustracją do omawianej tematyki będą materiały w postaci historycznych map, schematów, zdjęć archiwalnych i współczesnych, a także rekonstrukcje cyfrowe. Zajęcia są w całości realizowane w odrestaurowanym Forcie nr 52a Jugowice, stanowiącym część Twierdzy Kraków.
Słowa kluczowe: Twierdza Kraków, armia Austro-Węgier, architektura forteczna, Kraków na przełomie XIX i XX wieku

• WIELKA WOJNA U WRÓT KRAKOWSKIEJ TWIERDZY

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna
  

W trakcie lekcji uczestnicy poznają przebieg działań wojennych podczas bitwy o Kraków w listopadzie i grudniu 1914 roku. Dowiedzą się także, jakie działania były podejmowane na tyłach frontu – jak przebiegała ewakuacja ludności cywilnej, pomoc rannym i jak funkcjonowały szpitale. Opowiemy również o tym, gdzie zatrzymała się ofensywa rosyjska, co działo się z jeńcami wojennymi oraz gdzie chowano poległych żołnierzy. Odszukamy na mapie wzgórze Kaim i dowiemy się, o czym przypomina znajdujący się na nim obelisk. Zajęcia zostaną zilustrowane materiałami w postaci map, schematów, a także zdjęć archiwalnych i współczesnych.
Słowa kluczowe: Twierdza Kraków, I wojna światowa, bitwa o Kraków, armia Austro-Węgier, ludność cywilna

• HISTORIA HARCERSTWA W PIGUŁCE

Lekcja muzealna
Czas trwania: 75 minut

• edukacja historyczna
  

Wystawa Harcerskie ścieżki opowiada o fenomenie i dziejach ruchu harcerskiego w Polsce. Uczestnicy dowiedzą się, czym był skauting oraz jak trafił na ziemie polskie, kim byli Robert Baden-Powell, Olga i Andrzej Małkowscy czy Kazimierz Lutosławski. Poznają bogatą historię ruchu harcerskiego, jego tradycję i metodykę. Zobaczą również, jak harcerze pracują obecnie, co ciekawego robią, ile organizacji znajduje się pod patronatem prezydenta i czym się one między sobą różnią. Zajęcia są dedykowane szczególnie osobom, które nie miały doświadczenia z harcerstwem.
Słowa kluczowe: harcerstwo, wychowanie młodzieży, Olga i Andrzej Małkowscy, niepodległość, II wojna światowa, PRL, Solidarność

• SKAUTING PLUS NIEPODLEGŁOŚĆ

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
  

Założyciel polskiego harcerstwa Andrzej Małkowski powiedział kiedyś, że „harcerstwo to skauting plus niepodległość”. Harcerze od samego początku istnienia ruchu angażowali się w walki o odrodzenie państwa polskiego, a ich działania przybrały na sile wraz z wybuchem I wojny światowej. Służyli w Legionach i Polskiej Organizacji Wojskowej. Pełnili służbę pomocniczą, a także prowadzili szpitale, opiekując się zarówno żołnierzami, jak i cywilami. Od 1918 roku wstępowali do samoobron, Armii Ochotniczej i Straży Granicznej. Brali udział w rozbrajaniu armii zaborczych, agitacji na rzecz plebiscytów o przynależność terenów spornych do Polski, w powstaniu wielkopolskim i powstaniach śląskich oraz w wojnie polsko-bolszewickiej. Ramy czasowe zagadnień poruszanych na zajęciach obejmują lata 1914–1921. W czasie lekcji zostaną wykorzystane zdjęcia i materiały archiwalne.
Słowa kluczowe: harcerstwo, niepodległość, wojna polsko-bolszewicka, Legiony Polskie, powstanie wielkopolskie, powstania śląskie

• „SZKOŁA ZA LASEM”, CZYLI HARCERSTWO W OKUPOWANEJ POLSCE

Lekcja muzealna
Czas trwania: 60 minut

• edukacja historyczna
• edukacja polonistyczna
  

W czasie lekcji uczniowie przypomną sobie najważniejsze wydarzenia II wojny światowej, a także poznają lokalną historię z perspektywy harcerzy. Zajęcia odbywają się na wystawie Harcerskie ścieżki, gdzie z pomocą muzealnych eksponatów cofniemy się w czasie do okresu okupacji. Uczestnicy usłyszą opowieści o Szarych Szeregach i Związku Koniczyn. Poznają zarówno historie znane z książki Kamienie na szaniec Aleksandra Kamińskiego, jak i inne – np. dotyczące akcji „Koppe”. Zwrócimy uwagę zwłaszcza na działalność krakowskich harcerzy i historię podgórskiego plutonu „Alicja”. Wyjaśnimy również, czym był „Goniec Krakowski”. W czasie lekcji zostaną wykorzystane zdjęcia i materiały archiwalne.
Słowa kluczowe: II wojna światowa, Szare Szeregi, Związek Koniczyn, Armia Krajowa, konspiracja, harcerstwo, Kamienie na szaniec

• W DOBRYM STYLU – ROMANIZM I GOTYK

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 90 minut

• edukacja artystyczna
• edukacja regionalna
  

Choć średniowiecze minęło wieki temu, to powstałe wówczas dzieła przetrwały próbę czasu i możemy je podziwiać do dziś. Na ziemiach polskich, więc i w Krakowie, zachowało się wiele przykładów dawnego budownictwa. W średniowieczu wykształciły się dwa wielkie style architektoniczne – romanizm i gotyk. Sztuka romańska triumfowała na terenie Francji i Niemiec. Kościoły pełniły wówczas nie tylko rolę sakralną, ale były także schronieniem dla mieszkańców podczas licznych najazdów. Dlatego właśnie w budownictwie romańskim królowały solidne kamienne mury, wąskie otwory okienne czy masywne wieże. Z kolei sztuka gotycka zamieniła kamień na cegłę, a małe okna na wielkie ostrołukowe przestrzenie wypełnione kolorowymi witrażami. Zapraszamy na spacer, podczas którego zobaczymy najlepsze przykłady romanizmu i gotyku, jakie zachowały się w Krakowie. Na naszej trasie znajdą się kościoły, obiekty miejskie i budynki uniwersyteckie. Wspólnie odkryjemy tajniki dawnej architektury i wyjaśnimy pojęcia, takie jak biforium, pinakiel czy maswerk.
Słowa kluczowe: romanizm, biforium, gotyk, Kazimierz Wielki, św. Wojciech, średniowiecze, Kościół Mariacki, witraż, maswerk, pinakiel, Collegium Maius

• W DOBRYM STYLU – RENESANS

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 90 minut

• edukacja artystyczna
• edukacja regionalna
  

Epoka renesansu to czas rozwoju nauki i kultury, wielkich odkryć geograficznych oraz humanizmu – czas, kiedy w centrum zainteresowań znalazł się człowiek. To także moment odrodzenia sztuki, która poszukiwała wzorców w świecie antycznym. Renesans rozkwitł w Italii i stamtąd właśnie dotarł do Krakowa. Wszak w XVI wieku na tronie polskim zasiadła Bona Sforza, która pochodziła z włoskiego miasta Bari. Nic więc dziwnego, że najlepszych przykładów architektury renesansowej należy szukać na Wzgórzu Wawelskim. To tam możemy podziwiać wielki arkadowy dziedziniec, który pamięta czasy ostatnich Jagiellonów. Tam również znajduje się pierwsza na ziemiach polskich królewska kaplica grobowa. Zapraszamy na spacer, podczas którego odwiedzimy Wawel i wejdziemy w ulicę Kanoniczą, by zobaczyć wspaniałe renesansowe kamienice i założenia pałaców miejskich. Odwiedzimy także Rynek Główny. Odkryjemy tajniki renesansowej sztuki i wyjaśnimy pojęcia, takie jak panoplium, kopuła czy maszkaron.
Słowa kluczowe: renesans, kamienica, maszkaron, arabeska, Zygmunt Stary, panoplium, kopuła, maszkaron

• W DOBRYM STYLU – BAROK

Spacer edukacyjny
Czas trwania: 90 minut

• edukacja artystyczna
• edukacja regionalna

Za ojczyznę stylu barokowego uznaje się Włochy. Po uporządkowanym, nawiązującym do antyku renesansie przyszedł czas na twórczość pełną dynamiki i nieregularnych form, sztukę, która miała fascynować i zaskakiwać jednocześnie. Barok w architekturze i sztuce wkroczył także do Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Zdobył dwór królewski, odmienił wnętrza świątyń, nasycił miejskie ulice wzniosłością, kamienicom nadał dostojny charakter, a publiczne budowle i magnackie pałace napełnił bogactwem i przepychem. W Krakowie najbardziej znamienite przykłady stylu barokowego odnajdziemy w Kolegiacie św. Anny, w Kościele św. św. Piotra i Pawła, na Kleparzu, Salwatorze, a nawet prastarym Wzgórzu Wawelskim. Oglądając arcydzieła barokowej architektury i sztuki Krakowa, poznamy genezę tego stylu, nauczymy się rozpoznawać jego charakterystyczne elementy, a także zaznajomimy się ze znakomitymi artystami i ideami, którym podporządkowali swoją twórczość. Wspólnie odkryjemy tajniki barokowej architektury i poznamy pojęcia takie, jak stiuk, danse macabre czy iluzja.
Słowa kluczowe: style w sztuce, barok, kontrreformacja, sarmatyzm, mistycyzm, architektura, vanitas, danse macabre, stiuk, putto, iluzja

• JESIEŃ

Z PODGÓRZA DO NIEPODLEGŁOŚCI
Lekcja muzealna
Muzeum Podgórza
Czas trwania: 90 minut
edukacja historyczna

31 października 1918 roku żołnierze polscy pod dowództwem porucznika Antoniego Stawarza rozbroili oddziały austriackie w Podgórzu, a następnie przemaszerowali w kierunku Rynku Głównego w Krakowie, niosąc mieszkańcom upragnioną niepodległość. Miasto, przystrojone z tej okazji w biało-czerwone flagi, jako pierwsze w Polsce odzyskało wolność. Podczas zajęć przyjrzymy się początkom I wojny światowej, siłom, które brały w niej udział oraz opowiemy o kulisach i konsekwencjach buntu w podgórskich koszarach. Zapewniamy, że jest to opowieść godna dobrego filmu!
Słowa kluczowe: niepodległość, I wojna światowa, zabory, święto narodowe, odzyskanie niepodległości         

WIOSNA

• TADEUSZ KOŚCIUSZKO – ŻOŁNIERZ WOLNOŚCI

Lekcja muzealna
Czas trwania: ok. 60 minut
Pałac Krzysztofory

• edukacja historyczna

Tadeusz Kościuszko przysięgał na krakowskim rynku walczyć w obronie Rzeczypospolitej 24 marca 1794 roku. Ten akt był jednocześnie początkiem insurekcji kościuszkowskiej. W związku z rocznicą przysięgi Kościuszki podczas lekcji przybliżymy postać naszego bohatera oraz zaprezentujemy pamiątki i repliki mundurów z okresu insurekcji zgromadzone przez Muzeum Krakowa w przestrzeni wystawy stałej Kraków od początku, bez końca.
Słowa kluczowe: Tadeusz Kościuszko, insurekcja kościuszkowska, Józef Wodzicki, walka o niepodległość

• ŚLADAMI TADEUSZA KOŚCIUSZKI

Spacer edukacyjny
Czas trwania: ok. 60 minut
Pałac Krzysztofory

• edukacja historyczna
• edukacja regionalna
  

Za sprawą przysięgi Tadeusza Kościuszki na Rynku Głównym, złożonej 24 marca 1794 roku, Kraków stał się miejscem symbolicznego wybuchu insurekcji. W związku z rocznicą przysięgi, która zapoczątkowało walkę powstańców w obronie Rzeczypospolitej, udamy się śladami Tadeusza Kościuszki wokół krakowskiego Starego Miasta. Spacer rozpocznie się w Pałacu Krzysztofory i poprzez Rynek Główny poprowadzi miejscami związanymi z naszym bohaterem narodowym. Po drodze przedstawione będą szczegóły wydarzeń 1794 roku.
Słowa kluczowe: Rynek Główny, Kamienica Szara, Wieża Ratuszowa, przysięga Kościuszki, ul. Loretańska, Kamienica Pod Orłem