Wizyty studyjne w oddziale Fabryka „Emalia” Oskara Schindlera
Moduł 1 - Nigdy więcej? Ludobójstwa w XX i XXI wieku – przebieg, mechanizmy, wyzwania codziennośc
Odbiorcy: dorośli, studenci historii, politologii, judaistyki etc., organizacje pozarządowe, osoby zajmujące się historią II wojny światowej oraz współczesnymi konfliktami zbrojnymi
Opis: Zagłada Żydów i zbrodnie wojenne Niemców na Polakach w trakcie II Wojny Światowej nie były ostatnimi ludobójstwami, które wydarzyły się w Europie. Mimo skali wręcz przemysłowego zabijania ludzi w latach 1939-1945 w późniejszych latach XX i następnie XXI wieku nadal dochodziło do podobnych mechanizmów mordowania ludzi na szeroką skalę ze względu na narodowość, przynależność etniczną czy religijną. Podczas wizyty przyjrzymy się jakie mechanizmy prowadzą do ludobójstw i zbrodni wojennych, jak działa pamięć o nich oraz dlaczego „nigdy więcej” wojen i ludobójstw nie było i najpewniej nie będzie niczym więcej niż sloganem pozwalającym komfortowo wypierać traumatyczne wydarzenia, które nie dotyczą nas samych. Poza przykładami z II wojny światowej (Zagłada, Wołyń, Jasenovac) omówione zostaną konflikty militarne i etniczne na terenie byłej Jugosławii w latach 90-tych z punktem kulminacyjnym pod postacią ludobójstwa w Srebrenicy oraz ludobójstwo Tutsi dokonane przez Hutu w Rwandzie w 1994 roku. Współczesny kontekst stanowić będą dwa przykłady – wojna w Ukrainie (2014-202x) oraz atak terrorystyczny Hamasu na Izrael oraz popełnione przez Izrael w ramach retorsji zbrodnie wojenne w Strefie Gazy (2023-2025).
Całkowity czas trwania – ok. 5 godz. (w tym dwie 15 min przerwy)
Słowa kluczowe: Ludobójstwo, Zagłada, prawa człowieka, zbrodnie wojenne, rasizm, dyskryminacja, nacjonalizm, ksenofobia, czystki etniczne, zbrodnie przeciwko ludzkości, Einsatzgruppen, Rzeź Woli, Babi Jar, Srebrenica, Bośnia, Kosowo, Rwanda, Tutsi, Hutu, Bucza, Irpień, Mariupol, Strefa Gazy, Rafał Lemkin, Konwencja ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, teorie Gregory’ego Stantona, piramida nienawiści Gordona Allporta
Moduł obejmuje:
1. Oprowadzanie tematyczne po wystawie Kraków – czas okupacji 1939-1945 .
Uczestnicy na przykładzie użytych przez twórców wystawy źródeł i relacji poznają przebieg Zagłady krakowskich Żydów w szerszej perspektywie Akcji Reinhardt przeprowadzonej przez Niemców na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Celem modułu jest omówienie krok po kroku procesu Zagłady zgodnie z terminologią Raula Hilberga, by od tego punktu wyjścia przejść do analizy kolejnych w historii ludobójstw w części wykładowej oraz warsztatowej.
Czas trwania: 1,5 godz.
2. Wykład:
Celem wykładu jest wyjaśnienie pojęcia ludobójstwa, omówienie genezy i wkładu Rafała Lemkina w jego przyjęcie, prezentacja i omówienie Konwencji ONZ w sprawie karania i zapobiegania zbrodni ludobójstwa (1948), przedstawienie historycznego rysu case studies: Zagłady w kontekście całego Generalnego Gubernatorstwa, Srebrenicy, Rwandy oraz Ukrainy i Palestyny. Wykład zostanie zakończony omówieniem narzędzi metodologicznych do badania mechanizmów ludobójstw i ich przebiegu – piramidy wykluczenia
G. Allporta oraz 10 kroków G. Stantona.
Czas trwania: 1,5 godz.
3. Warsztaty:
Celem zajęć warsztatowych jest przełożenie wiedzy historycznej i współczesnej zdobytej podczas dwóch pierwszych części wizyty na codzienną świadomość uczestników zajęć. Na zajęciach prześledzone zostaną dokładne mechanizmy prowadzące do zbrodni ludobójstwa oraz mechanizmy wykluczenia, dyskryminacji i rasizmu obecne w otaczających nas świecie. Duży nacisk w tej części modułu zostanie położony na pracę ze źródłami historycznymi: relacjami ocalałych i ofiar, zdjęciami i filmami. Celem zajęć jest budowanie postaw inkluzywności, umiejętności krytycznego myślenia, zauważania przejawów dyskryminacji i uwrażliwiania na drugiego człowieka.
Czas trwania: 1,5 godz.
Opis: Zagłada Żydów i zbrodnie wojenne Niemców na Polakach w trakcie II Wojny Światowej nie były ostatnimi ludobójstwami, które wydarzyły się w Europie. Mimo skali wręcz przemysłowego zabijania ludzi w latach 1939-1945 w późniejszych latach XX i następnie XXI wieku nadal dochodziło do podobnych mechanizmów mordowania ludzi na szeroką skalę ze względu na narodowość, przynależność etniczną czy religijną. Podczas wizyty przyjrzymy się jakie mechanizmy prowadzą do ludobójstw i zbrodni wojennych, jak działa pamięć o nich oraz dlaczego „nigdy więcej” wojen i ludobójstw nie było i najpewniej nie będzie niczym więcej niż sloganem pozwalającym komfortowo wypierać traumatyczne wydarzenia, które nie dotyczą nas samych. Poza przykładami z II wojny światowej (Zagłada, Wołyń, Jasenovac) omówione zostaną konflikty militarne i etniczne na terenie byłej Jugosławii w latach 90-tych z punktem kulminacyjnym pod postacią ludobójstwa w Srebrenicy oraz ludobójstwo Tutsi dokonane przez Hutu w Rwandzie w 1994 roku. Współczesny kontekst stanowić będą dwa przykłady – wojna w Ukrainie (2014-202x) oraz atak terrorystyczny Hamasu na Izrael oraz popełnione przez Izrael w ramach retorsji zbrodnie wojenne w Strefie Gazy (2023-2025).
Całkowity czas trwania – ok. 5 godz. (w tym dwie 15 min przerwy)
Słowa kluczowe: Ludobójstwo, Zagłada, prawa człowieka, zbrodnie wojenne, rasizm, dyskryminacja, nacjonalizm, ksenofobia, czystki etniczne, zbrodnie przeciwko ludzkości, Einsatzgruppen, Rzeź Woli, Babi Jar, Srebrenica, Bośnia, Kosowo, Rwanda, Tutsi, Hutu, Bucza, Irpień, Mariupol, Strefa Gazy, Rafał Lemkin, Konwencja ONZ w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa, teorie Gregory’ego Stantona, piramida nienawiści Gordona Allporta
Moduł obejmuje:
1. Oprowadzanie tematyczne po wystawie Kraków – czas okupacji 1939-1945 .
Uczestnicy na przykładzie użytych przez twórców wystawy źródeł i relacji poznają przebieg Zagłady krakowskich Żydów w szerszej perspektywie Akcji Reinhardt przeprowadzonej przez Niemców na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Celem modułu jest omówienie krok po kroku procesu Zagłady zgodnie z terminologią Raula Hilberga, by od tego punktu wyjścia przejść do analizy kolejnych w historii ludobójstw w części wykładowej oraz warsztatowej.
Czas trwania: 1,5 godz.
2. Wykład:
Celem wykładu jest wyjaśnienie pojęcia ludobójstwa, omówienie genezy i wkładu Rafała Lemkina w jego przyjęcie, prezentacja i omówienie Konwencji ONZ w sprawie karania i zapobiegania zbrodni ludobójstwa (1948), przedstawienie historycznego rysu case studies: Zagłady w kontekście całego Generalnego Gubernatorstwa, Srebrenicy, Rwandy oraz Ukrainy i Palestyny. Wykład zostanie zakończony omówieniem narzędzi metodologicznych do badania mechanizmów ludobójstw i ich przebiegu – piramidy wykluczenia
G. Allporta oraz 10 kroków G. Stantona.
Czas trwania: 1,5 godz.
3. Warsztaty:
Celem zajęć warsztatowych jest przełożenie wiedzy historycznej i współczesnej zdobytej podczas dwóch pierwszych części wizyty na codzienną świadomość uczestników zajęć. Na zajęciach prześledzone zostaną dokładne mechanizmy prowadzące do zbrodni ludobójstwa oraz mechanizmy wykluczenia, dyskryminacji i rasizmu obecne w otaczających nas świecie. Duży nacisk w tej części modułu zostanie położony na pracę ze źródłami historycznymi: relacjami ocalałych i ofiar, zdjęciami i filmami. Celem zajęć jest budowanie postaw inkluzywności, umiejętności krytycznego myślenia, zauważania przejawów dyskryminacji i uwrażliwiania na drugiego człowieka.
Czas trwania: 1,5 godz.
Moduł 2 - Trudne dziedzictwo, pamięć, post-pamięć i polityka historyczna: jak mówić o Zagładzie?
Odbiorcy: dorośli, pracownicy muzeów, studenci muzealnictwa, historii, politologii, judaistyki etc., osoby zajmujące się historią II wojny światowej, trudnym dziedzictwem i post-pamięcią
Opis: Problematyka trudnego dziedzictwa (dissonant heritage) związana z historia Zagłady w Polsce obecna jest w zasadzie w każdym miejscu pamięci i muzeum poświęconym temu zagadnieniu. W przestrzeni publicznej oraz w dyskursie historycznym do dziś toczy się szeroka i intensywna dyskusja chociażby o relacjach polsko-żydowskich w trakcie Zagłady, która wpływa też na kształt wystaw muzealnych. Celem spotkania jest przyjrzenie się jaki wpływ na dziedzictwo Zagłady ma polityka historyczna wobec niej, pamięć – oraz jak przez instytucje i państwo kształtowana jest post-pamięć. Podczas wizyty studyjnej uczestniczy będą brać udział w specjalistycznym oprowadzaniu po wystawie stałej Kraków – czas okupacji 1939-1945 w celu przedstawienia sposobów i metod jakimi Muzeum Krakowa posłużyło się do przedstawienia okupacyjnej historii miasta. W trakcie zaś części wykładowo-warsztatowej omówione zostaną zagadnienia dyskursu trudnego dziedzictwa Zagłady na przykładzie polskich muzeów, publikacji historycznych oraz publicznej debaty na ten temat.
Całkowity czas trwania – ok. 5 godz. (w tym dwie 15 min przerwy).
Słowa kluczowe: Trudne dziedzictwo, polityka historyczna, pamięć, Zagłada, miejsca pamięci, relacje polsko-żydowskie w okresie II wojny światowej, współczesny antysemityzm, nacjonalizm, ksenofobia, dark tourism, turystyfikacja, overtourism.
Moduł obejmuje:
1. Oprowadzanie specjalistyczne po wystawie Kraków – czas okupacji 1939-1945.
Podczas oprowadzania uczestnicy dowiedzą się jak skonstruowana jest wystawa stała Kraków – czas okupacji 1939 – 1945 w kontekście opowieści o traumatycznych wydarzeniach związanych z niemiecką okupacją miasta. Poza informacjami stricte historycznymi wystawa stała w oddziale Fabryka Schindlera zostanie pokazana jako sztandarowy przykład wystawy narracyjnej z zastosowaniem szerokiej metodologii antropologii historycznej (m. in. mikrohistorie, oral history).
Czas trwania: 2 godz.
2. Wykład
Ramą wykładu będzie dyskurs o Zagładzie oraz edukacji o niej przyjęty w polskich muzeach zajmujących się okresem II wojny światowej. Jako główne przykłady analizy zostaną użyte oddziały Trasy Pamięci Muzeum Krakowa. Następnie omówione zostaną definicje pojęć związanych z trudnym dziedzictwem oraz nim samym. Uczestnicy na wybranych przykładach poznają czym jest i jak działa polityka historyczna państw demokratycznych i kiedy jej wpływ może stać się negatywny. Podjęte zostaną również zagadnienia związane z turystyfikacją miejsc pamięci, zjawiskami overtourism i dark tourism.
Czas trwania: 1,5 godz.
3. Warsztaty
Część warsztatowa będzie polegać w głównej mierze na pracy na wystawie stałej. Uczestnicy zajęć podzieleni zostaną na małe grupy, otrzymają przygotowane wcześniej karty pracy dotyczące zjawisk i definicji omówionych w trakcie zwiedzania wystawy i wykładu. Praca będzie dotyczyć głównie metod i źródeł wykorzystanych przez twórców wystawy do osiągniecia konkretnych celów oddziaływania na widza, pracy nad pamięcią, roli miejsc pamięci oraz tego jak ważna jest zdrowa pamięć o trudnym dziedzictwie II wojny światowej i Zagłady w demokratycznym społeczeństwie obywatelskim.
Czas trwania: 1 godz.
Opis: Problematyka trudnego dziedzictwa (dissonant heritage) związana z historia Zagłady w Polsce obecna jest w zasadzie w każdym miejscu pamięci i muzeum poświęconym temu zagadnieniu. W przestrzeni publicznej oraz w dyskursie historycznym do dziś toczy się szeroka i intensywna dyskusja chociażby o relacjach polsko-żydowskich w trakcie Zagłady, która wpływa też na kształt wystaw muzealnych. Celem spotkania jest przyjrzenie się jaki wpływ na dziedzictwo Zagłady ma polityka historyczna wobec niej, pamięć – oraz jak przez instytucje i państwo kształtowana jest post-pamięć. Podczas wizyty studyjnej uczestniczy będą brać udział w specjalistycznym oprowadzaniu po wystawie stałej Kraków – czas okupacji 1939-1945 w celu przedstawienia sposobów i metod jakimi Muzeum Krakowa posłużyło się do przedstawienia okupacyjnej historii miasta. W trakcie zaś części wykładowo-warsztatowej omówione zostaną zagadnienia dyskursu trudnego dziedzictwa Zagłady na przykładzie polskich muzeów, publikacji historycznych oraz publicznej debaty na ten temat.
Całkowity czas trwania – ok. 5 godz. (w tym dwie 15 min przerwy).
Słowa kluczowe: Trudne dziedzictwo, polityka historyczna, pamięć, Zagłada, miejsca pamięci, relacje polsko-żydowskie w okresie II wojny światowej, współczesny antysemityzm, nacjonalizm, ksenofobia, dark tourism, turystyfikacja, overtourism.
Moduł obejmuje:
1. Oprowadzanie specjalistyczne po wystawie Kraków – czas okupacji 1939-1945.
Podczas oprowadzania uczestnicy dowiedzą się jak skonstruowana jest wystawa stała Kraków – czas okupacji 1939 – 1945 w kontekście opowieści o traumatycznych wydarzeniach związanych z niemiecką okupacją miasta. Poza informacjami stricte historycznymi wystawa stała w oddziale Fabryka Schindlera zostanie pokazana jako sztandarowy przykład wystawy narracyjnej z zastosowaniem szerokiej metodologii antropologii historycznej (m. in. mikrohistorie, oral history).
Czas trwania: 2 godz.
2. Wykład
Ramą wykładu będzie dyskurs o Zagładzie oraz edukacji o niej przyjęty w polskich muzeach zajmujących się okresem II wojny światowej. Jako główne przykłady analizy zostaną użyte oddziały Trasy Pamięci Muzeum Krakowa. Następnie omówione zostaną definicje pojęć związanych z trudnym dziedzictwem oraz nim samym. Uczestnicy na wybranych przykładach poznają czym jest i jak działa polityka historyczna państw demokratycznych i kiedy jej wpływ może stać się negatywny. Podjęte zostaną również zagadnienia związane z turystyfikacją miejsc pamięci, zjawiskami overtourism i dark tourism.
Czas trwania: 1,5 godz.
3. Warsztaty
Część warsztatowa będzie polegać w głównej mierze na pracy na wystawie stałej. Uczestnicy zajęć podzieleni zostaną na małe grupy, otrzymają przygotowane wcześniej karty pracy dotyczące zjawisk i definicji omówionych w trakcie zwiedzania wystawy i wykładu. Praca będzie dotyczyć głównie metod i źródeł wykorzystanych przez twórców wystawy do osiągniecia konkretnych celów oddziaływania na widza, pracy nad pamięcią, roli miejsc pamięci oraz tego jak ważna jest zdrowa pamięć o trudnym dziedzictwie II wojny światowej i Zagłady w demokratycznym społeczeństwie obywatelskim.
Czas trwania: 1 godz.
Informacje organizacyjne
- Wizyty studyjne skierowane są do grup zorganizowanych, a w szczególności do grup osób dorosłych, środowisk akademickich, muzealników, w tym również do grup zagranicznych, zainteresowanych tematyką mechanizmów ludobójstwa, pamięci i post-pamięci o II wojnie światowej.
- Rezerwacje na wizyty studyjne przyjmowane są na minimum 14 dni przed terminem planowanych zajęć, w zależności od dostępności terminów. Rezerwacje należy składać poprzez bezpośredni kontakt z oddziałem Fabryka „Emalia” Oskara Schindlera, mailowo, na adres: fabrykaschindlera@muzeumkrakowa.pl .
- Liczba uczestników wizyty studyjnej to maksymalnie 25 osób.
- Opłata za udział w wizytach studyjnych wynosi:
a) za moduł realizowany w języku polskim: 80,00 zł brutto od osoby (ale nie mniej niż 1200 zł brutto od grupy),
b) za moduł realizowany w języku angielskim: 120,00 zł brutto od osoby (ale nie mniej niż 1800 zł brutto od grupy). - Każdorazowo opłatę za zamówioną wizytę studyjną należy uiścić przed terminem jej realizacji. Opłata za wizyty studyjne może być uiszczona:
a) w kasie oddziału prowadzącego zajęcia (gotówką, kartą lub blikiem),
b) przelewem na konto Muzeum Krakowa (Bank PEKAO BP S.A. 95 1020 2892 0000 5102 0591 0361). W tytule przelewu należy wpisać: „wizyta studyjna Fabryka Emaila / termin zajęć / nazwa zamawiającego” (np. „wizyta studyjna Fabryka Emaila / 12.09.2026 / Instytut Historii UJ”). - W uwagach do przelewu należy również podać dane do wystawienia FV.
- Warunkiem niezbędnym dla realizacji zajęć jest zaksięgowanie wpłaty na koncie Muzeum przed terminem zajęć.
- W przypadku tej formy płatności nie ma możliwości uzyskania zwrotu opłaty za osoby, które ostatecznie nie uczestniczyły w zajęciach.
